o Σταύρος Σταυρόπουλος για τον Βασίλη Πολύζο και τις «Αναμνήσεις Προκάτ Άνοιξης»

o Σταύρος Σταυρόπουλος  για τον Βασίλη Πολύζο
και τις «Αναμνήσεις Προκάτ Άνοιξης»
Στοά του Βιβλίου, 7 Φεβρουαρίου 2007.
Στο πάνελ (από αριστερά): Νίκη Ζορμπά, Έλενα Κυρίτση,
Βασίλης Χατζηιακώβου, Σταύρος Σταυρόπουλος, ΜηνάςΤαταλίδης.
Το βιβλίο αυτό του Βασίλη Πολύζου είχε κυκλοφορήσει
από τις εκδόσεις ΑΠΟΠΕΙΡΑ τον Ιούλιο του 2006.

ο Μηνάς Ταταλίδης παρουσιάζει την «Κρεολή Σελήνη» του Βασίλη Πολύζου

Στοά του Βιβλίου – 28 Απριλιου 2011, ώρα βραδινή.
Ο Μηνάς Ταταλίδης
στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Κρεολή Σελήνη»
του Βασίλη Πολύζου
(εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2010)
Στο πάνελ: Δημήτρης Παπαχρήστος, Μαρία Ροδοπούλου,
Κώστας Κρεμμύδας, Μηνάς Ταταλίδης.

ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ / Στοά του Βιβλίου 5.5.2004 / ο Βασίλης Πολύζος μιλάει για το "Ηλιακό Ποδήλατο"

ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 5.5.2004
«ΗΛΙΑΚΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ»
παρουσίαση

Στο πάνελ (από αριστερά):
Θανάσης Κοσμίδης
Βασίλης Λαλιώτης
Βασίλης Πολύζος
Νίκη Ζορμπά
Νίκος Δεληβοριάς
Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει από το ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
τον Νοέμβριο του 2003

ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΚΡΗΣ (ΕΡΤ 1, 27 Απριλίου 1986)

ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΚΡΗΣ

Σενάριο – Κείμενο: Βασίλης Πολύζος

Σκηνοθεσία: Γιώργος Μπαλλής – Βασίλης Πολύζος

Βυζαντινοί ύμνοι και αυτοσχεδιασμοί: Μανώλης Χατζημάρκος, 

από τη "Συλλογή ζωντανών ηχογραφήσεων, 1971-1983» 

του Βασίλη και της Ελένης Πολύζου 

Ανάγνωση κειμένων: Βασίλης Πολύζος, Γιώργος Μπαλλής

Το ημίωρο αυτό ντοκιμαντέρ για το έργο και την εποχή 

του περίφημου αγιογράφου Θεοφάνη Μπαθά ή Στρελίτζα,

κυριότερου εκπροσώπου της λεγόμενης Κρητικής Σχολής 

της μεταβυζαντινής ζωγραφικής προβλήθηκε για πρώτη

φορά από την τηλεόραση της ΕΡΤ στις 27 Απριλίου 1986,

ακριβώς τριάντα χρόνια από σήμερα! Θεωρώ σημαδιακό

το γεγονός, ότι αξιώνομαι να παρουσιάσω σήμερα μια κόπια

(από βιντεοκασέτα) της ταινίας αυτής, που την αφιερώνω

στη μνήμη του Γιώργου Μπαλλή.

Ο ερχομός του Θεοφάνη στα 1527, στα Μετέωρα (όπως το 

σημειώνει ο ίδιος στην κτιτορική επιγραφή του Άι-Νικόλα 

του Αναπαυσά) , είναι το πρώτο γνωστό μνημείο-ορόσημο 

που ιστορήθηκε από Κρητικό ζωγράφο στην ηπειρωτική Ελλάδα. 

Ορόσημο -γιατί η ανανεωτική τέχνη του μεγάλου αυτού 

καλλιτέχνη επηρέασε τη μνημειακή ζωγραφική σε αφάνταστα

ευρύτερο χώρο στα χρόνια που ακολούθησαν. Για όλα αυτά

γίνεται κατά το δυνατον λόγος στην ταινία.

Το ντοκιμαντέρ είχε γυριστεί για λογαριασμό της εκπομπής

"Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα"

Βασίλης Πολύζος , 27 Απριλίου 2016

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: ΜΙΚΡΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙΑ (ΕΡΤ 1, 26-7-1987)

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ / ΕΡΤ 1, 26-7-1987
Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ ΨΑΡΕΜΑ ΜΕ ΓΡΙ ΓΡΙ
ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ
ΚΙ ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΠΕΡΑ
ΓΡΑΦΕΙ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
ΜΙΚΡΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙΑ
ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΥ
ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ “ΕΛΛΑΔΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΑΘΗΝΑ”

Ο Βασίλης Λαλιώτης παρουσιάζει το βιβλίο ποίησης «Ηλιακό Ποδήλατο» του Βασίλη Πολύζου

Στοά του Βιβλίου, 5 Μαϊου 2004.

 Όπου ο Βασίλης Λαλιώτης,
προεξάρχων του συσταθέντος εκεί πάνελ,
μοιράζει μπάλα και εν προκειμένω δίδει τον λόγον
στον (μεταστάντα πλέον πλην αθάνατον) Θανάση Κοσμίδη
και εν συνεχεία τον αναλαμβάνει εκθύμως και πάλιν ο ίδιος
εν μέσω χειροκροτημάτων,
δια να μαρτυρήσει περί ενός Ηλιακού Ποδηλάτου
κινουμένου εις το Μεταίχμιον της στιχουργικής τέχνης,
προσέτι δε δια να απαγγείλει σχετικόν ποίημα!!!
Ταύτα δε πάντα και άλλα τινα (περί των οποίων εν ευθέτω χρόνω)
συνέβησαν κατά τας προαναφερομένας ημεροχρονολογίαν και τοποθεσίαν
περί ώραν ενάτην εσπερινήν, συμπαρισταμένων και των εγκρίτων
Νίκης Ζορμπά και Νικολάου Δεληβοριά
μετά του κατασκευαστού Αιμιλίου,
καθώς και του επιδραμόντος και περιεστώτος λαού,
δια την κατά κόσμον καθέλκυσιν του προαναφερθέντος στιχοποδηλάτου!
Εγράφη δε το παρόν και ανηρτήθη μεσούντος του μηνός Απριλίου,
έτει δισχιλιοστώ και δεκάτω και έκτω,
προς τέρψιν της ευγενείας Σας.
 Έρρωσθε!

Ο Βασίλης Χατζηιακώβου παρουσιάζει τις «Αναμνήσεις Προκάτ Άνοιξης» του Βασίλη Πολύζου

ΟΣΑ ΦΕΡΝΕΙ Η ΩΡΑ !
Στοά του Βιβλίου - 7.2.2007, ώρα βραδινή.

Ο ανυπέρβλητος Βασίλης Χατζηιακώβου παρουσιάζει ευσχημόνως 

τις «Αναμνήσεις Προκάτ Άνοιξης» του Βασίλη Πολύζου που είχαν 

εκδοθεί από την «Απόπειρα» μερικούς μήνες πριν.

Επίσης στο πάνελ (από αριστερά): η Νίκη Ζορμπά, η Έλενα Κυρίτση,

ο Σταύρος Σταυρόπουλος και ο Μηνάς Ταταλίδης.

Με λίγη υπομονή, θα τους απολαύσουμε σύντομα!

ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ: «ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΝΑΚΑΚΙΣ» (ΕΡΤ-1, 20-4-86)

ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ: «ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΝΑΚΑΚΙΣ» (ΕΡΤ-1, 20-4-86)

Ένα δεκάλεπτο ντοκιμαντέρ μου
για τον ρεθυμνιώτη ζωγράφο Λευτέρη Κανακάκι
με αφορμή μια αναδρομική έκθεση το 1986 στην Εθνική Πινακοθήκη
για το έργο του.
Το ντοκιμαντέρ αυτό έγινε με την προτροπή και την πολύτιμη συμμετοχή
του φίλου Μάνου Στεφανίδη, επιμελητή τότε της Εθνικής Πινακοθήκης,
ο οποίος και εμφανίζεται σε συνέντευξη μαζί μου στη διάρκεια της ταινίας.
Η μουσική που ακούγεται είναι από το έργο 
«Εικόνες για μια Έκθεση» του Μουσόργκσκι,
και στο τέλος
μια γραμμή από το «Άξιον Εστί» του Θεοδωράκη(Ελύτης).

Ο Λευτέρης Κανακάκις έφυγε από τη ζωή πολύ νωρίς,
μόλις πενήντα χρονών, στις 2 Ιανουαρίου 1985.
Το ντοκιμαντέρ έγινε για λογαριασμό της τηλεοπτικής εκπομπής
«Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα».
Το παρουσίασα ο ίδιος στις 20 Απριλίου 1986.
Το αφιερώνω και σήμερα στη μνήμη του.

Βασίλης Πολύζος 2 Ιανουαρίου 2016

ΕΝΑ ΣΠΑΝΙΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: Αηδονίσματα στον όρθρο των Χριστουγέννων (video)

ΕΝΑ ΣΠΑΝΙΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ:
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1983 

Συνήχηση Μάνου Κατράκη, Μανώλη Χατζημάρκου, 

 Άγγελου Σικελιανού και Πέτρου Μπερεκέτη.

ΤΟ VIDEO

Απόσπασμα από τη μικρή ταινία 

«Αηδονίσματα στον όρθρο των Χριστουγέννων», 

σε σενάριο Βασίλη Πολύζου και σκηνοθεσία Στέλιου Μωραΐτη.
Προβλήθηκε στην εκπομπή
"Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα" (ΕΡΤ-1) Χριστούγεννα 1983

ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η ηχογράφηση του Μάνου Κατράκη 

είχε γίνει λίγο καιρό πριν, 

στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν.

Διαβάζει, για τους σκοπούς της ταινίας, 

το απόσπασμα που του είχα σημειώσει από το ποίημα 

«Μήτηρ Θεού» του Άγγελου Σικελιανού,

από τον τρίτο τόμο  του Λυρικού Βίου, που του έστειλα.

Με συγκίνηση βλέπω κάθε φορά που ανοίγω το βιβλίο 

τις «ανάσες» τον «τονισμό» και τις «παύσεις» 

που έχει σημαδέψει με το χέρι του ο Μάνος Κατράκης 

επάνω στο απαγγελλόμενο κείμενο. 

(Τις δημοσιεύω εδώ για πρώτη φορά, 

δείτε συνημμένες φωτογραφίες).

 Ίσως είναι το τελευταίο ποίημα που έχει απαγγείλει 

για δημόσια παρουσίαση ο Μάνος Κατράκης.

Η ηχογράφηση του Μανώλη Χατζημάρκου έγινε 

στο ίδιο περίπου διάστημα στη Μονή Πεντέλης. 

Τον ακούμε να ερμηνεύει ένα απόσπασμα

από το κράτημα «Και Ευλογημένος»
(από τη σύνθεση "Θεοτόκε Παρθένε")

του μεγάλου μελοποιού Πέτρου Μπερεκέτη (17^ος-18^ος αι.)

Βασίλης Πολύζος, 26 Δεκεμβρίου 2015

ΤΑ ΜΑΓΙΚΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΜΟΣΧΟΥ (απόσπασμα από ένα ντοκιμαντέρ)

ΤΑ ΜΑΓΙΚΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΜΟΣΧΟΥ
Στη μνήμη του
Μικρό απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ
ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ που έκανα για τον Αριστείδη Μόσχο
αρχές του 1987, για λογαριασμό της τηλεοπτικής εκπομπής
«Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα».
Συναντηθήκαμε στο Λαϊκό Σχολείο Παραδοσιακής Μουσικής
που είχε ιδρύσει ο ίδιος και επί δύο αξέχαστες μέρες
μου μιλούσε εκ βαθέων και με τη φλόγα που διαρκώς
τον έκαιγε, για την τέχνη του, για την παράδοση και για τις
αναμνήσεις του, τις χαρές και τις πίκρες του.
Από το σπάνιο εξομολογητικό και μουσικό υλικό που
κατέγραψα προήλθαν δύο ντοκιμαντέρ μου, το ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ
ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ και το ΣΑΝΤΟΥΡΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ.
Το πρώτο (από το οποίο και το σημερινό απόσπασμα,
όπου τον συνοδεύει με τραμπούκα ο Σπύρος Γλένης)
 το παρουσίασα από την ΕΡΤ-1 στις 19 Απριλίου 1987
και το ΣΑΝΤΟΥΡΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ στις 22 Μαρτίου
της ίδιας χρονιάς. Περισσότερα άλλη φορά. 
Βασίλης Πολύζος, 22.12.2015

Ο ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΕΛΛΗΝ ΚΑΙ Η ΠΑΡΘΕΝΟΣ ΤΟΥ ΝΤΟΝ

Ο ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΕΛΛΗΝ ΚΑΙ Η ΠΑΡΘΕΝΟΣ ΤΟΥ ΝΤΟΝ

Σε μια επίσκεψή μου στη Μόσχα πριν από κάμποσα χρόνια, (με την συγκυρία της συμμετοχής μου ως Νομικού Συμβούλου της ΔΕΠΑ στην ομάδα διαπραγματεύσεων για θέματα των συμβάσεων φυσικού αερίου με τη ρωσική GAZPROM) είχα τη μεγάλη χαρά και την τιμή να ξεναγηθώ στην περίφημη κρατική Γκαλερί Τρετιάκοφ (Третьяковская Галерея), την πλουσιότερη στον κόσμο σε έργα ρώσικης ζωγραφικής πινακοθήκη.

Δεν θα αναφερθώ στα ονόματα των μεγάλων ρώσων καλλιτεχνών και στα απροσμέτρητα εκθέματα που στεγάζονται στην Πινακοθήκη αυτή. Θα ήταν άλλωστε ματαιοπονία.
Θα αναφερθώ μόνο (και λόγω της ημέρας) στο δέος με το οποίο η ξεναγός μας οδήγησε στην ειδική αίθουσα (και με ειδική άδεια) στην οποία φυλάσσονται τα πιο πολύτιμα κατά την άποψή τους
εκθέματα, δηλαδή αγιογραφίες, τόσο οι πιο παλιές φερμένες από το 12ο αιώνα από την Κωνσταντινούπολη, όσο και αυτές που ιστόρησαν, ακολουθώντας και μεγαλύνοντας τη δόξα αυτής της ιερής τέχνης, οι λαμπροί ρώσοι αγιογράφοι -και σπουδαιότεροι ανάμεσά τους ένας Έλληνας ζωγράφος και φιλόσοφος, ο Θεοφάνης (Феофан Грек) , 14ος αι., και ο μέγιστος πάντων, μαθητής του Θεοφάνη, ο Αντρέι Ρουμπλιόφ (1360 – 1430;). Με το θέμα σχετική η αριστουργηματική ταινία του Αντρέι Ταρκόφσκι «Αντρέι Ρουμπλιόφ».

(Να σημειώσω, ότι ο Θεοφάνης ο Έλλην δεν πρέπει να συγχέεται με τον μεταγενέστερο επίσης σπουδαίο αγιογράφο τον Θεοφάνη Μπαθά τον Κρήτα (16ος αι.) που ιστόρησε τον νάρθηκα του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά στα Μετέωρα και επίσης στα μοναστήρια του Αγίου Όρους, σχετικό το ντοκιμαντέρ μου Θεοφάνης ο Κρης, ΕΡΤ 1 1986).

ΕΙΚΟΝΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΕΔΩ (από τα εκθέματα της Γκαλερί Τρετιάκοφ):
Η Παρθένος του Ντον (έργο του Θεοφάνη του Έλληνα, χρονολ. περί το 1390). Ξύλο, τέμπερα, διαστάσεις 86 Χ 67 εκ.
Β.Π. 15 Αυγούστου 2015

6 Αυγούστου 1945 της Μεταμορφώσεως της Χιροσίμα

6 Αυγούστου 1945

της Μεταμορφώσεως της Χιροσίμα

Kαι μετεμορφώθη έμπροσθεν αυτών 

Kαι έλαμψε το πρόσωπον αυτής ως ο ήλιος, 

Tα δε ιμάτια αυτής εγένετο λευκά ως το φως!

(παραφράζοντας το τροπάριο της Μεταμορφώσεως)

The Nuclear Energy, είπε ο Αιμίλιος

Is The New Clear Energy!

©Βασίλης Πολύζος 6.8.2015

εικόνα

Χιροσίμα

εικαστικό του Βασίλη Πολύζου

2012

ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ

ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ (NTOKOYMENTO)

Μια συνάντηση στην Πλατεία της Μακρινίτσας (τω καιρώ εκείνω)

φωτο. 1 (από αριστερά): ο Βασίλης Πολύζος, ο Γιάννης Ζουγανέλης (με ατίθασα μαλλιά και γένια!), ο  Γιώργος Μικρούτσικος, η Μαρία Δημητριάδη, η  Όλγα και η Μυρτώ.

φωτο.2 : ο Γιάννης Ζουγανέλης, ο Γιώργος Μικρούτσικος,  η Μαρία Δημητριάδη, 

η Όλγα, η Ασπασία Λούπα (όρθια), η Μυρτώ και η Ελένη.

Από τις μέρες του Στρέφη / Σαίξπηρ εν Αθήναις (Φλεβάρης '83)

Σημείωση

«ο στρέφης»

Μηνιαίο αυτοδημιούργητο εφημεριδάκι που κυκλοφόρησε
 (όχι απαραίτητα κάθε μήνα!) στα Εξάρχεια από το Δεκέμβρη
του 1982 μέχρι τις αρχές του 1987. Οι προθέσεις του ήταν,
πλην άλλων, πολιτιστικές. Μικρός το δέμας. Αλλά είχε
τη χαρά να φιλοξενήσει στη βραχύβια διαδρομή του
αξιόλογες συνεργασίες.

Με τη βοήθεια του σκάνερ, αναδημοσιεύω εδώ ένα
χιουμοριστικό, χρονογραφικό κείμενό μου από το Φλεβάρη
του 1983.
Σα να λέμε, τριάντα ένα έτη και εννιά μήνες από τότε!!!
Σχόλια του τύπου «πώς περνάν τα χρόνια!» δεν είναι
αποδεκτά.
Σαίξπηρ εν Αθήναις, λοιπόν.

Υποσημείωση
Τα γεγονότα που περιγράφονται είναι πέρα για πέρα
αληθινά.
Κατά τα λοιπά, για το Στρέφη έχω κάνει αναφορές
και στο παρελθόν σε τούτη την ιστοσελίδα.
Και θα επανέλθω.
Β.Π. 18.10.2014

ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: η λαϊκότητα και η διασπορά του βυζαντινού μέλους (3 παραδείγματα)

Marie Keyrouz - Λίβανος
Άξιον Εστί

Μανώλης Χατζημάρκος - Ελλάδα
(1927- 2013)
 Άξιον Εστί

Divna Ljubojevic - Σερβία
 κράτημα (τεριρέμ)

εικόνα τίτλου
ξυλόγλυπτη βρεφοκρατούσα
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2004

Σημείωση:
η επιλογή των ύμνων
έγινε από αντίστοιχες αναρτήσεις
στο youtube
με τις αυτονόητες ευχαριστίες μου
Β.Π.  15.8.2014

ΜΕΤΕΩΡΑ, Οδοιπορικό για μια ταινία (4, τελευταίο), ΕΡΤ-1, 23-12-1984, 22-12-1985 / Το Σήμαντρο

                Βασίλης Πολύζος
   METEWPA
          κείμενο για μια ταινία (4)             
              συνέχεια από τις προηγούμενες
              αναρτήσεις (13.4./15.4./23.4.14)
              

                        ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ

Cτις μονές των Μετεώρων μπορείς να
αγοράσεις κασέτες με ψαλμωδίες, εικόνες
βυζαντινής τεχνοτροπίας –που παράγονται
σε μεγάλες ποσότητες στην Καλαμπάκα και
αλλού- βιβλία σε χαρτί ιλουστρασιόν με την
ιστορία των μονών, πολύπτυχα με έγχρωμες
φωτογραφίες.
Το καλοκαίρι η τουριστική κίνηση είναι
ζωηρή, ενώ ο χειμώνας είναι, ας πούμε,
«μορτ σαιζόν». Οι γυναίκες μπορούν να
επισκεφτούν τα μοναστήρια «ευπρεπώς και
κοσμίως ενδεδυμέναι».
Σήμερα τα Μετέωρα έχουν στραμμένα τα
μάτια τους προς την Καλαμπάκα. Τα πέντε
χιλιόμετρα απόσταση, που σε άλλους καιρούς
χρειάζονταν δύο ώρες κοπιαστική οδοιπορία,
εκμηδενίστηκαν από τον αυτοκινητόδρομο,
που φτάνει μέχρι τα σκαλοπάτια των μονα-
στηριών.
Η πόλη είναι δεμένη με τα Μετέωρα. Τους
χειμερινούς μήνες δείχνει ήσυχη κι ανέμελη.
Ετοιμάζεται όμως για το καλοκαίρι. Που
θα πάρει μια εντελώς διαφορετική όψη.
Τουρίστες με πολύχρωμα πουκάμισα,
ξεβαμμένα μπλουτζίν, σακίδια και φωτο-
γραφικές μηχανές, θα γεμίσουν τους δρόμους,
τις πλατείες και τα ξενοδοχεία της. Η
Καλαμπάκα μπορεί να είναι μακριά από τη
θάλασσα. Έχει όμως τη δική της τουριστική
ταυτότητα, μοναδική στον κόσμο: το πέτρινο
δάσος των Μετεώρων.

              
                ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΤΕΩΡΟ
Aπέναντι στο Μεγάλο Μετέωρο, στο πλάτωμα
που παρκάρουν τα αυτοκίνητα ο Κερδώος
Ερμής έχει στήσει μικρομεσαίο μετερίζι. Εδώ
μπορείς να βρεις τα πάντα. Ξύλινα γουδιά,
κομπολόγια, φυλαχτά, καθρεφτάκια, σλάιντς,
αλυσιδάκια, τσιγάρα, μπαταρίες, καμινέτα,
γλυκά του κουταλιού, τσίκλες για την ανηφόρα,
πλατύγυρα καουμπόικα καπέλα, ακόμη και
νεροπίστολα για τα παιδιά.

               ΦΩΣ ΙΛΑΡΟΝ

Wρα εσπερινή στου Βαρλαάμ. Ο ήλιος
αρχίζει να γέρνει. Τ φως λιγοστεύει στους
βράχους. Σε λίγο θ’ ανάψουν τα φώτα στην
Καλαμπάκα. Στο δρόμο για τα Τρίκαλα
ετοιμάζονται τα ξενυχτάδικα. Ένας μοναχός
προσφέρεται να μας μιλήσει στη γλώσσα
της καμπάνας, του τάλαντου και του
σήμαντρου.

Το φως λιγοστεύει στους βράχους. Γίνεται
ρόδινο κι απαλό.

Φως ιλαρόν.

Βασίλης Πολύζος, 1984

........................................................................................

Το Σήμαντρο
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου
2008

......................................................................

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Η ταινία-ντοκιμαντέρ ΜΕΤΕΩΡΑ γυρίστηκε για λογαριασμό
της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα και προβλήθηκε
από την ΕΡΤ-1 στις 23 Δεκεμβρίου 1984, και ξανά στις
22 Δεκεμβρίου 1985.

Συντελεστές της ταινίας:

έρευνα, σενάριο και κείμενo
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ

σκηνοθεσία
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΛΗΣ

video κάμερα
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

video μοντάζ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΧΙΔΙΡΟΓΛΟΥ

ήχος μοντάζ
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΛΜΑΤΖΟΓΛΟΥ

σπικάζ
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΛΗΣ

Στούς βυζαντινούς ύμνους
ακουγόταν η φωνή
του ΜΑΝΩΛΗ ΧΑΤΖΗΜΑΡΚΟΥ


Β.Π., Απρίλης 2014 

ΜΕΤΕΩΡΑ, οδοιπορικό για μια ταινία (3), ΕΡΤ-1, 23-12-84, 22-12-85

                Βασίλης Πολύζος
   METEWPA
          κείμενο για μια ταινία (3)
συνέχεια από τις προηγούμενες αναρτήσεις (13.4./15.4.14)


               ΑΠΡΑΓΜΩΝ ΒΙΟΣ - ΖΗΤΕΙΑ

Tα Μετέωρα, όπως όλα τα ορθόδοξα
μοναστήρια της Ανατολής, παρουσίαζαν
πνευματική ομοιογένεια μεταξύ τους.
Οι σκοποί και τα ιδεώδη που υπηρετούσαν
ήταν κοινά: Η «άρνησις του κόσμου», η
«νέκρωσις της σαρκός», η «ιερά ησυχία»,
ο «θεωρητικός και απράγμων βίος».
Όπως επιγραμματικά διατύπωσε ο πατριάρχης
Ιερεμίας Β΄ που πέθανε στα 1595, οι μοναχοί
«έργον έν έχουσιν, το εξυμνείν Θεόν και την
αυτών εμπόνως ζητείν σωτηρίαν».

Από τον 17^ο αιώνα, με την υποστήριξη των
ηγεμόνων της Βλαχίας και της Μολδαβίας,
οι μονές των Μετεώρων απόχτησαν πλούσια
μετόχια στις παραδουνάβιες ηγεμονίες.
Πολύ συχνά, αντιπρόσωποι των μοναστηριών
επιχειρούσαν μεγάλες περιοδείες, «χάριν
ζητείας και ελέους», στις ρουμανικές χώρες
και στη Ρωσία. Ο θεσμός της «ζητείας»
αναπτύχθηκε στα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Έφερνε σημαντικά εισοδήματα στις μονές.
Δύο ή τρεις μοναχοί, οι λεγόμενοι «ταξιδιώται»,
εφοδιασμένοι με «άγια»⁵ λείψανα ή
«θαυματουργές»⁶ εικόνες  ξεκινούσαν για
πολύμηνες περιοδείες σε πόλεις και χωριά
«χάριν αγιασμού των πιστών». Εξομολογούσαν
τους πιστούς, έκαναν αγιασμούς στα σπίτια
και καλούσαν τους πιστούς να εγγραφούν στα
κατάστιχα των εισφορών υπέρ της μονής
«ο μεν δια πρόθεσιν, ο δε δια σαρανταλείτουργον,
ο δε δι’ αδελφάτον, ο δ’ άλλος καθώς ευπορεί».

συνεχίζεται



παραπομπές 5 και 6
στις δύο αυτές λέξεις τα εισαγωγικά δικά μου

εικόνα τίτλου
εικαστική σύνθεση του Θανάση Κοσμίδη

ΜΕΤΕΩΡΑ. οδοιπορικό για μια ταινία (2), ΕΡΤ-1, 23-12-84, 22-12-85

               Βασίλης Πολύζος
   METEWPA
          κείμενο για μια ταινία (2)
συνέχεια από την προηγούμενη ανάρτηση (13.4.14),
             

               ΚΟΙΝΟΒΙΑ
Mε το πέρασμα του χρόνου οι αρνητές αυτοί
της κοινωνίας δημιουργούν τη δική τους
μοναστική πολιτεία. Με τον ιδιότυπο πολι-
τισμό της. Η πρώτη οργανωμένη μοναστική
κοινότητα είναι η σκήτη της Δούπιανης
το 12^ο αιώνα. Στα 1333 οργανώθηκαν σε
κοινόβιο οι ασκητές που είχαν εγκατασταθεί
στο βράχο του Αγίου Στεφάνου. Στα 1344
άρχισε η οργάνωση του κοινόβιου του Μεγάλου
Μετέωρου. Κτίτορας και κοινοβιάρχης ο μοναχός
Αθανάσιος ο Μετεωρίτης. Ήρθε εδώ από το
Αγιονόρος και εφάρμωσε στο Μεγάλο Μετέωρο
το αυστηρό τυπικό των αγιορείτικων μοναστηριών.

                
               ΜΟΝΗ ΒΑΡΛΑΑΜ

Mια σκάλα με σχεδόν διακόσιες βαθμίδες
μας ανεβάζει στο σιδερένιο πυλώνα της Μονής
Βαρλαάμ. Η σκάλα κατασκευάστηκε το 1923.
Πρωτόγονο ασανσέρ το πλεχτό καλάθι, ανέβαζε
από το 1563, που πρωτοέγινε, μέχρι το 1922,
τους μοναχούς και τους επισκέπτες της μονής,
που έκλειναν τα μάτια μουρμουρίζοντας
προσευχές. Ο επίσκοπος Γεράσιμος Ράσκας,
που επισκέφτηκε στα 1776 το μοναστήρι,
γράφει σε δεκαπεντασύλλαβους, ομοιοκατά-
ληκτους στίχους, τα εξής ενδιαφέροντα. Σε
δημοτική:
          Ερχόμενος στου Βαρλαάμ,
               θωρώ το ύψος πώχει
          κι από τον φόβο μ’ έλεγα
               δεν ανεβαίνω, όχι!
          Και κατεβάζουν το σχοινί
               το δίκτυ και με βάζουν
          και δένοντας τα μάτια μου
               έτσι και μ’ ανεβάζουν. ³


Τώρα το δίχτυ, λειτουργώντας με ηλεκτρισμό,
ανεβάζει ζαρζαβατικά και είδη μπακαλικής,
φερμένα από την Καλαμπάκα. Επισκέπτες
και μοναχοί, χωρίς εξαίρεση, προτιμούν τη
σκάλα. Και δεν έχουν άδικο.
Η μονή στη σημερινή της μορφή χτίστηκε
από τους αδελφούς Αψαράδες, που ήρθαν
εδώ στα 1517. Οι Αψαράδες έχτισαν το
Καθολικό της μονής, στο όνομα των Αγίων
Πάντων, το γηροκομείο, το εκκλησάκι
των Τριών Ιεραρχών και το παλιό μαγειρείο.
Το Καθολικό χτίστηκε στα 1542. Είναι
σταυροειδής, αγιορείτικος τύπος εκκλησίας
με δύο τρούλους. Ο κύριος ναός και το ιερό
ιστορήθηκαν από τον φημισμένο ζωγράφο
Φράγγο Κατελάνο στα 1548. ⁴
Τέσσερις κίονες υποβαστάζουν με τόξα τον
τρούλο. Ένα σύστημα καπναγωγών στο
θόλο χρησίμευε ταυτόχρονα σαν πρωτόγονο
καλοριφέρ, κρατώντας ζεστούς τους τοίχους
τις νυχτερινές ώρες που έσβηνε η φωτιά.

συνεχίζεται


παραπομπή 3
Η αναφορά στο ποίημα αυτό είναι από το βιβλίο
της Θεοτέκνης Μητσικώστα, Το πέτρινο δάσος των Μετεώρων,
1984, 101.

παραπομπή 4:
Για τον ξακουστό θηβαίο αγιογράφο Φράγγο Κατελάνο
(16^ος αι.) δες περισσότερα και στην ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ
ΕΘΝΟΥΣ  (Εκδοτική Αθηνών, 1974, τομος Ι΄)

εικόνα τίτλου
εικαστική σύνθεση του Θανάση Κοσμίδη     

ΜΕΤΕΩΡΑ, οδοιπορικό για μια ταινία (ΕΡΤ 1, 23-12-84, 22-12-85)

               Βασίλης Πολύζος
   METEWPA
          κείμενο για μια ταινία
                                    
Η ταινία-ντοκιμαντέρ ΜΕΤΕΩΡΑ γυρίστηκε για λογαριασμό
της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα και προβλήθηκε
από την ΕΡΤ-1 στις 23 Δεκεμβρίου 1984, και ξανά στις
22 Δεκεμβρίου 1985.

Συντελεστές της ταινίας:

έρευνα, σενάριο, κείμενo
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ

σκηνοθεσία
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΛΗΣ

video κάμερα
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

video μοντάζ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΧΙΔΙΡΟΓΛΟΥ

ήχος μοντάζ
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΛΜΑΤΖΟΓΛΟΥ

σπικάζ
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΛΗΣ

Στούς βυζαντινούς ύμνους
ακουγόταν η φωνή
του ΜΑΝΩΛΗ ΧΑΤΖΗΜΑΡΚΟΥ

Ακολουθεί το κείμενο που έγραψα
για την ταινία.

Β.Π.,
             
    Μ Ε Τ Ε Ω Ρ Α

                ΟΙ ΒΡΑΧΟΙ
Oι αφιλόξενοι ετούτοι βράχοι άρχισαν να
γεννιούνται, όταν πέθαιναν στη Γη
οι τελευταίοι δεινόσαυροι.
Η θάλασσα είδε και έφυγεν... ¹
Η θάλασσα έφυγε.
Γεννήθηκαν οι βράχοι.
Πέτρες ζυγισμένες η μια πάνω στην άλλη.
Μπαλσαμωμένες κεφαλές μυθικών τεράτων.
Δάχτυλα με νύχια γαμψά
γαντζωμένα στον ουρανό.
Περνάει ανάμεσά τους το φως σα λόγχη.
Πάνω τους κούρνιασαν τα μοναστήρια.
Η λιθόπολη των Μετεώρων.

               ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ
Tα μοναστήρια
χτίστηκαν στο χείλος της αβύσσου.
Το 14^ο και το 15^ο αιώνα.
Μέχρι το 15^ο έφτασαν τα είκοσι τέσσερα.
Σήμερα λειτουργούν μονάχα έξι.

Το Μεγάλο Μετέωρο
Η Μονή Βαρλαάμ
Η Μονή Ρουσσάνου
Ο Άγιος Στέφανος
Ο Άι-Νικόλας ο Αναπαυσάς
και η Αγία Τριάδα

               ΑΝΑΧΩΡΗΤΕΣ
Oι πρώτοι αναχωρητές έφτασαν εδώ
πριν σχεδόν χίλια χρόνια.
Ερημίτες
σκηνίτες
στυλίτες
δεντρόβιοι.
Κουβαλώντας μέσα τους
την ανατολίτικη αγάπη της ερήμου.
Φυγόστρατοι
αυτοτιμωρούμενοι
προφήτες της συντέλειας.
Αρνητές ενός κόσμου που χανόταν, καθώς
τα θεμέλια της βυζαντινής αυτοκρατορίας
είχαν αρχίσει κιόλας να τρίζουν.

Αντικρύζουν τους βράχους
κι αναγαλλιάζουν.
Δαμάζουν τη σάρκα τους με αφάνταστες
στερήσεις και ταλαιπωρίες.
Βλέπουν τα πύρινα οράματα του Ιεζεκιήλ.
Με πασσάλους και με σκαλωσιές
ανεβαίνουν στους κατακόρυφους βράχους
σκαρφαλώνουν στις όρθιες πέτρες
νικώντας τον ίλιγγο
τρυπώνουν στις ρηχές σπηλιές.
Και ονειρεύονται
τα μυρίπνοα άνθη του παραδείσου... ²


συνεχίζεται
εικόνα τίτλου
εικαστική σύνθεση του Θανάση Κοσμίδη     
 
παραπομπές 1 και 2:
φράσεις βυζαντινών ύμνων

σημ. 1
χρόνος για τις αναφορές σε πραγματικά στοιχεία
είναι ο χρόνος του γυρίσματος του ντοκιμαντέρ (1984)       

  

Από τις μέρες μου στο ΔΙΑΥΛΟ 10 (1987-1988) - ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΑ (video 8): το σήμα και μια εισαγωγή

Από τις μέρες μου στο Δίαυλο 10

Μαγνητοφωνημένα aποσπάσματα από
τα ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΑ του Βασίλη Πολύζου
στο Ρ/Σ  «ΔΙΑΥΛΟΣ 10» (1987-1988)

Ραδιοσκηνοθεσία, κείμενα
και μουσικές επιλογές:
Βασίλης Πολύζος

Η σημερινή ανάρτηση περιλαμβάνει :
1. το σήμα της εκπομπής
(ηχητικό μιξάζ με τη φωνή του Βασίλη Πολύζου)
2. ένα εισαγωγικό κομμάτι
(διαφορετικό από εκπομπή σε εκπομπή)
   Φωνές εδώ:   
Γιάννης Λαμπρόπουλος
Μαρία Δημητρούκα

ΣΗΜ. 1
Για τη στόχευση και το περιεχόμενο της εκπομπής
δείτε περισσότερα παρακάτω (στα ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ).
Την ποικιλότητα του ελληνικού πολιτισμικού τοπίου,
ως διαπίστωση ή ως εκφραστικό ζητούμενο της εκπομπής,
προσπάθησα τότε να δείξω ακόμη και με τους μουσικούς
υπαινιγμούς που περιέλαβα στο σήμα της.

ΣΗΜ. 2
Ο διάολος έχει πολλά ποδάρια! Πώς να φανταστώ
πριν από 27 χρόνια, όταν έβαζα στο εισαγωγικό
μέρος της εκπομπής «το γάλα του μωρού»,
τις «διαλεγμένες αγελάδες» και τη φράση
«βλαστήμα τα, Ρόζα», πόσο θα επαληθεύονταν
αυτά όχι ως φάρσα, αλλά ως τραγική πραγματικότητα
σε τούτες τις μέρες.
    Βασίλης Πολύζος
    4 του Απρίλη 2014

Ενημερωτικά: 

Για τις μέρες μου στον Ρ/Σ ΔΙΑΥΛΟΣ 10 δείτε και τις
προηγούμενες αναρτήσεις  σε τούτο το μπλογκ
(4.11.13, 28.11.13, 3.12.13, 23.12.2013, 28.12.2013 και
20.1.2014, 31.1.14), με ιστορικό και αποσπάσματα από την
εκπομπή ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΑ.

Με το ραδιοφωνικό σταθμό ΔΙΑΥΛΟΣ 10 συνεργάστηκα
από την έναρξη της λειτουργίας του (Δεκέμβρης 1987)
και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα στον πολιτιστικό
τομέα.

Μετά από σχετική πρότασή μου στη Διεύθυνση του Ρ/Σ
ανέλαβα να κάνω τρεις βδομαδιάτικες εκπομπές
(Πρόσωπα και Ντοκουμέντα, Το Βιβλίο στο Τραπέζι,
Μικροκύματα).

Τα Μικροκύματα τα είχα σχεδιάσει και τα υλοποίησα
ως ένα ωριαίο ραδιοφωνικό μαγκαζίνο με περιεχόμενο
λόγου (ποίηση, μικρά σκετς, κοινωνικοπολιτική σάτιρα)
και μουσικής. Η εκπομπή μεταδιδόταν κάθε Κυριακή.

Τα κείμενα στην εκπομπή αυτή διάβαζαν οι ηθοποιοί
Γιάννης Λαμπρόπουλος και Μαρία Δημητρούκα.
Σε μερικές από τις εκπομπές είχε πάρει επίσης
μέρος και ο ηθοποιός Δημήτρης Παπακωνσταντίνου.

Να μην παραλείψω να αναφέρω ακόμη την πολύτιμη
κατα περίπτωση φιλική συνδρομή (όχι μονο στα
ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΑ, αλλά και στα υπόλοιπα θέματα)
της Κατερίνας Καμηλάκη, της Σοφίας Σφυρόερα,
του Μηνά Ταταλίδη, του Κώστα Φωτόπουλου.

Τέλος, να σημειώσω ότι  το μοντάζ της εκπομπής
γινόταν αρχικά στο στούντιο του Δίαυλου 10
και στη συνέχεια συνεργάστηκα αρχικά με τον Φραγκίσκο
(μου διαφεύγει το επώνυμο, είχε στούντιο στην αρχή
της Ιπποκράτους μπαίνοντας από Αλεξάνδρας) και
αργότερα με τον Βαγγέλη Πιτσιλαδή.
     Β.Π.