Βασίλης Πολύζος Emilius

ΚΡΕΟΛΗ ΣΕΛΗΝΗ, μινωική γυναίκα

2012-01-31T18:40:00.001+02:00

μινωική γυναίκα

συλλεκτική

μαύρα γυαλιά

μαύρη δαντέλα

στις ανωφέρειες του έρωτα

προσφέρεται

συσκευασμένη

σ’ εαρινόν άνεμο

μινωική γυναίκα

ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου

από την Κρεολή Σελήνη

Απόπειρα 2010

Κρεολή Σελήνη

εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2007

που χρησιμοποιήθηκε στο εξώφυλλο του βιβλίου

ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙ / καθιστό κορίτσι

2012-01-28T10:44:00.002+02:00

Βασίλης Πολύζος
ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙ

ένα γραμμόφωνο με λαιμό κύκνου
κι η βιεννέζικη καρέκλα για την Έρικα
στην άκρη της λίμνης

το καλοκαίρι προσπεράσαμε
τις μυρουδιές του δάσους
όσο κρατούσε ακόμη τη βροχή στο βλέμμα της

δίπλα στο ρυάκι
έλυσα τα μποτάκια της

φιλιά φιλιά
kisses kisses
στα χαμόκλαδα φτεροκοπούσαν κίσσες

αύριο θα περάσει ο ταχυδρόμος
με την τσάντα του γεμάτη πρόσωπα
πίσω από φυλλωσιές
γεμάτη χρώματα ψιθυριστά
θ’αφήσει στην πόρτα του κήπου
ένα θρόισμα φτερών

ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από την Κρεολή Σελήνη
ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2010

καθιστό κορίτσιεικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2012

ίματί κεν τριτάτω Φθίην ερίβωλον ικοίμην

2012-01-27T11:44:00.000+02:00

άμωμοι εν οδώ?
αφιέρωση

Τρεις μέρες μετά τον αδόκητο χαμό του
τον συνάντησα τυχαία κατά το σούρουπο
στην οδό Φθίας έξω απ’ το ερειπωμένο τρίπατο
να διαβάζει τα ενοικιαστήρια.
Τίποτα το παράξενο, αναλογίστηκα,
τα σπίτια πέταξαν τόσους νεκρούς στο δρόμο.

―Πως από δω, Αιμίλιε, του είπα, σ’ είχαμε αφήσει
πριν από τόσα χρόνια στην οθόνη της «Τιτάνιας»
το βράδυ εκείνο πού ’πιασε ανεμόβροχο
και κόπηκε η ταινία στο δέκατο επεισόδιο
του Φου-Μαντσού εναντίον του Κιτρίνου Δράκοντος.
Θυμάμαι, βγήκαμε στην παραλία αλαφιασμένοι
προσέχοντας να μη βουλιάξουμε στα μουχλιασμένα φώτα
ο Αιμίλιος, είπαμε, έμεινε να δει το τέλος.

Με κοίταξε πίσω απ’ την κάμερα
ρυθμίζοντας το βάθος της ομίχλης.
―Δυστυχώς, είπε, ο χρόνος ταξιδεύει
με την πλάτη γυρισμένη προς το σκηνοθέτη.
Δεν μπόρεσα ποτέ να πάρω
ένα πλάνο κοντινό στο πρόσωπό του.

Βασίλης Πολύζος, άμωμοι εν οδώ?
DIZZILAND, εκδ. Εριφύλη 2001

ΜΙΑ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΜΕΡΑ

2012-01-25T12:10:00.000+02:00

Με κοίταξε πίσω απ’ την κάμερα
ρυθμίζοντας το βάθος της ομίχλης.
―Δυστυχώς, είπε, ο χρόνος ταξιδεύει
με την πλάτη γυρισμένη προς το σκηνοθέτη.
Δεν μπόρεσα ποτέ να πάρω
ένα πλάνο κοντινό στο πρόσωπό του.

Βασίλης Πολύζος, άμωμοι εν οδώ?
DIZZILAND

εικόνα: ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στα γυρίσματα της ταινίας
Μια Αιωνιότητα και Μια Μέρα

DRUMMER DREAMER

2012-01-23T13:02:00.002+02:00

Βασίλης Πολύζος
DRUMMER DREAMER

                                                                             Let's pretend it's not
                                                   It doesn't mean a thing
                                                   Let's not blow it out of all sense
                                                            Tindersticks, Let’s pretend

η εταιρεία σιδηροδρόμων
απέσυρε τα φορτηγά βαγόνια
άνδρες 24 ίπποι 6
έτσι φτάσαμε προ των πυλών
κατά την κρίση του ο καθένας
χωρίς τροχαϊκό ρυθμό
με το νυχτερινό αμμοχάλικο
να τρίζει κάτω απ’ τις πατούσες μας

κάποτε ήμαστε
αφηρημένες έννοιες
φαεσφόροι
μικροί καβάφηδες με μάτια φιμέ
μισοπώγωνες

κάποιοι αρέσκονταν σε μνήμες ταβερνείων
με απολογητικά γερόντια

άνθρωπος ωσεί χόρτος

τί εμοί και σοι φτωχή μου groupie?
την αυγή ξεκλειδώσαμε
τους δροσερούς υπνόσακους
περιμένοντας τους γλάρους
να οδηγήσουν τα κύματα στην αμμουδιά
να προβάλει ο ήλιος
βγάζοντας με αβρότητα δακτύλων
το ψάθινο καπέλο του
υποκλινέστατος

έπειτα ήρθε ο άνεμος
κι ο δημοτικός φωτισμός στο πάρκο
τα πεύκα κούμπωσαν τα πανωφόρια τους
τύλιξαν με κασκόλ
τις μαύρες μνήμες τους

την εποχή εκείνη
αν διάλεγα το όνομά μου
θα ήθελα να μ’ έλεγαν Ευσέβιο
ή Νικάνορα΄
ή Οδυσσέα
ή Έσδρα
ή Ανάχαρσι

ήμουν ακόμα πρόθυμος
να υπογράψω δήλωση
ως δωρητής οργάνων παλλομένων
ή έστω ως Θεός ετάζων
καρδίας και νεφρούς

τώρα έχτισα τη δική μου βαβέλ
και δεν θα τους ζητήσω άλλες λέξεις
παρεκτός σιωπή αλειμμένη με μίνιο
για να κρατάει στο χρόνο

με μια κερκίδα
και μια ωλένη
θα παίξω ντραμς
για την Ελένη

DRUMMER DREAMER
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από το σύνολο Επιστροφή στη Διζιλάνδη
© Βασίλης Πολύζος 2003-2004

Τα εξασύλλαβα του Αιμίλιου / patchwork

2012-01-18T13:17:00.001+02:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ

τα εξασύλλαβα του Αιμίλιου

πορφυρός χιτώνας

χρυσά νομίσματα

το ηλιοβασίλεμα

είπε ο Αιμίλιος

είναι τόσο αιθέρια

η μπλέ πεταλούδα

δος μου μια καρφίτσα

είπε ο Αιμίλιος

κόλλησε ο αγέρας

πάνω μου άδειες λέξεις

είμαι μια αφίσα

είπε ο Αιμίλιος

μια γριά λεχώνα

σφίγγει στην αγκάλη

μουχλιασμένο βρέφος

είπε ο Αιμίλιος

στον κήπο της Εδέμ

κι αυτή η άνοιξη

θα γεννήσει φίδια

είπε ο Αιμίλιος

τα εξασύλλαβα του Αιμίλιου

© Βασίλης Πολύζος 17.4.2005

patchwork

εικαστικό του Βασίλη Πολύζου

2005

Οδός Μαγνήτων '58

2012-01-14T11:43:00.000+02:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ

Οδός Μαγνήτων '58

τω καιρώ εκείνω

συναντούσες πολλούς ευάλωτους

με μακριά τριμμένα παλτά

με τα χέρια σε στάση ανέμου

να διαβάζουν ώρες και ώρες

την άγραφη θάλασσα

αυτοί συνήθως

δεν έριχναν ίσκιο

γιατί οι μέρες τους ήταν ανήλιαγες

μερικοί έτρεφαν γενειάδα

εις ένδειξιν πένθους

ή γιατί το ’χαν ταμένο στον άγιο Στυλιανό

προστάτη των βρεφών

απ’ τις αδέσποτες σφαίρες

με τη βροχή τα σπίτια χλώμιαζαν

ο δρόμος κατέβαινε στο υπόγειο

θυμάμαι το σημάδι φάνηκε

τη μέρα που ανακάλυψα τον τρόπο

να μπαινοβγαίνω στον καθρέφτη

χωρίς παραμορφώσεις

στο θόλο του ιερού ναού της Αναλήψεως

όσοι το είδαν το μαρτύρησαν

θόλωσε από συγκίνηση

το μάτι του Παντοκράτορα

την ώρα που καλλιφωνούσε ο ψάλτης

το Σου η τροπαιούχος Δεξιά

την ίδια ώρα κόλλησαν

οι δείχτες στο χειμερινό ηλιοστάσιο

μονίμως

έκτοτε

κάθε Σάββατο απόγευμα

που σήμαινε εσπερινός

περνούσε ανατολικά του ουρανού

η αρκούδα με κοντό παντελονάκι

σέρνοντας αλυσοδεμένο πίσω της

τον αρκουδιάρη

κι η τοπική εφημερίδα

πρώτη φορά μας μίλησε

για τον αόρατο άνθρωπο

και για τις μηχανές του χρόνου

Οδός Μαγνήτων ’58

© Βασίλης Πολύζος 1962

Οδός Μαγνήτων '58

μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2006

Σημείωση: Το Οδός Μαγνήτων ’58 είναι το μόνο ποίημα

που κράτησα μέχρι σήμερα εν ζωή από τη δεκαετία του ’60.

Δημοσιεύω εδώ το τέταρτο κομμάτι της σπονδυλωτής

αυτής σύνθεσης. Άλλα κομμάτια δες σε προηγούμενες

αναρτήσεις. Β.Π.

Αναδρομές: Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία (5), ΕΡΤ 1, 23.11.1986

2012-01-08T12:15:00.003+02:00

(συνέχεια)

Από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ του Οδυσσέα Ελύτη
Απαγγέλλει ο ηθοποιός Ντίνος Καρύδης (live)

"Σελδζούκοι ροπαλοφόροι καραδοκούν.

Χαγάνοι ορνεοκέφαλοι βυσσοδομούν.
Σκυλοκοίτες και νεκρόσιτοι κι ερεβομανείς

κοπροκρατούν το μέλλον.
Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί,

όπου και να θολώνει ο νους σας,
μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό

και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη".

ΚΩΣΤΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ (live)

Θυμάμαι τότε με τις μεγάλες εκείνες εκτελέσεις που γινότανε
στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που από το σπίτι που έμενα
άκουα τους πυροβολισμούς, δεν έβλεπα βέβαια τίποτα και πήγα
και είχα κάνει ένα σχέδιο ύστερα από κάνα δυο μέρες ̶ που έχω ένα...
έναν τοίχο...επάνω συρματοπλέγματα και τη σκιά ενός ήρωα που
έμεινε η σκιά του να θυμίζει...να κρατάει τη σημαία του τόπου μας
κι αυτός να ’ναι πεσμένος μπροστά.
Ήτανε ίσως μια μοναδική περίπτωση που είχα βρει έναν τρόπο,
λεπτό ίσως, πιο συγκινητικό, και όχι απευθείας αφήγηση, για να
δώσω αυτό το τραγικό γεγονός εκείνης της ημέρας.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ
Αντρέας Λυκουρίνος μαθητής 14 χρόνων, σύνδεσμος εαμικών
οργανώσεων. Τουφεκίστηκε στις 5.9.43
Διαβάζει ο ηθοποιός Ντίνος Καρύδης (live)

«Πατέρα,
Με πηγαίνουν στην Καισαριανή για εκτέλεση με άλλους επτά
κρατουμένους. (Σημειώνονται ονοματεπώνυμα.)
Σε παρακαλώ πολύ ειδοποίησε τα σπίτια τους. Μη λυπάστε.
Πεθαίνω γα τη λευτεριά και την Πατρίδα.
Αντρέας»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΡΣΑΚΙΔΗΣ (live)

Όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, σαν παιδί ζωγράφιζα πάντα. Ήταν
μια μορρή δικαίωσης μέσα στο παιδικό μου περιβάλλον. Κι αργότερα,
στην κατοχή, συνειδητοποίησα κάποια φορά, -με βοήθησαν κι άλλοι
συναγωνιστές μου, νεαροί τότε όλοι μας- ότι το σκίτσο μπορεί να
αποτελέσει ένα επί πλέον όπλο, δίπλα στα γραψίματα του τοίχου,
κοντά στα χωνιά, κοντά στην όλη ας πούμε αγωνιστική δραστηριότητα
-να αποτελέσει ένα όπλο επί πλέον, ας πούμε, στην πάλη μας απέναντι
στο Γερμανό κατακτητή. Τα σκίτσα αυτά, γελοιογραφίες τις περισσότερες
φορές, τα διακινούσαμε μέσα σε χώρους εργοστασίων, στις γειτονιές,
μεγεθυμένα γινόταν πανό που τα βάζαμε σε περάσματα για να τα
βλέπει ο κόσμος, στην απλοποιημένη τους μορφή, τρυπημένα με
καρφιτσούλα σε στένσιλ επάνω, γινόταν προκηρύξεις και μοιραζόνταν
ή ακόμα περνούσαν και χέρι με χέρι και στα σχολεία, στα γυμνάσια,
στους χώρους εργασίας, για να μπορέσουν ας πούμε να γελάσουν
κάπως οι εργαζόμενοι και να συνειδητοποιήσουν μέσα από αυτά
ένα κάποιο μήνυμα αντιστασιακό.

Από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ του Οδυσσέα Ελύτη
ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΡΙΤΟ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΞΟΔΟΣ
Μελοποίηση: Μίκης Θεοδωράκης
Απαγγελία: Μάνος Κατράκης

"Τις ημέρες εκείνες έκαναν σύναξη μυστική τα παιδιά και λάβανε
την απόφαση, επειδή τα κακά μαντάτα πλήθαιναν στην πρωτεύουσα,
να βγουν έξω σε δρόμους και σε πλατείες με το μόνο πράγμα

που τους είχε απομείνει: μια παλάμη τόπο κάτω από τ’ ανοιχτό
πουκάμισο, με τις μαύρες τρίχες και το σταυρουδάκι του ήλιου.
Όπου είχε κράτος και εξουσία η Άνοιξη.
Και επειδή σίμωνε η μέρα που το Γένος είχε συνήθιο να γιορτάζει
τον άλλο Σηκωμό, τη μέρα πάλι εκείνη ορίσανε για την Έξοδο.

Και νωρίς εβγήκανε καταμπροστά στον ήλιο, με πάνου ως κάτου
απλωμένη στην αφοβιά σα σημαία, οι νέοι με τα πρησμένα πόδια
που τους έλεγαν αλήτες.

Και ακολουθούσανε άντρες πολλοί, και γυναίκες, και
λαβωμένοι με τον επίδεσμο και τα δεκανίκια.

Όπου έβλεπες άξαφνα στην όψη τους τόσες χαρακιές, πού ’λεγες
είχανε περάσει μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα.

Τέτοιας λογής αποκοτιές, ωστόσο, μαθαίνοντας οι Άλλοι, σφόδρα
ταράχθηκαν. Και φορές τρεις με το μάτι αναμετρώντας το έχει τους,
λάβανε την απόφαση να βγουν έξω σε δρόμους και σε πλατείες,
με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μια πήχη φωτιά κάτω
απ’ τα σίδερα, με τις μαύρες κάνες και τα δόντια του ήλιου.

Όπου μήτε κλώνος μήτε ανθός, δάκρυο ποτέ δεν έβγαλαν.

Και χτυπούσανε όπου νά ’ναι, σφαλώντας τα βλέφαρα με απόγνωση.

Και η Άνοιξη ολοένα τους κυρίευε.

Σα να μην ήτανε άλλος δρόμος πάνω σ’ ολάκερη τη γή, για να
περάσει η Άνοιξη παρά μονάχα αυτός,

και να τον είχαν πάρει αμίλητοι, κοιτάζοντας πολύ μακριά, πέρ’ απ’ την
άκρη της απελπισιάς, τη Γαλήνη που έμελλαν να γίνουν, οι νέοι με
τα πρησμένα πόδια που τους έλεγαν αλήτες,

και οι άντρες, και οι γυναίκες, και οι λαβωμένοι με τον επίδεσμο
και τα δεκανίκια.

Και περάσανε μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα. Και θερίσανε
πλήθος τα θηρία, και άλλους εμάζωξαν.

Καί την άλλη μέρα εστήσανε στον τοίχο τριάντα."

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Σημείωση 1
Εικόνες (από επάνω προς τα κάτω):

1. Σπύρος Βασιλείου. «Ο θρήνος των Καλαβρύτων», πλάγιο ξύλο
2. Χρίστος Δαγκλής. «Γουδί, 29 Μαΐου 1944», ξυλογραφία εμπνευσμένη
από το μαρτύριο της αγωνίστριας Άννας Παρλιάρου
3. . Άννα Κινδύνη-Μαρουδή. Σχέδιο
4. Βάσω Κατράκη. «Βασανιστήριο», ξυλογραφία
5. Σπύρος Βασιλείου. «Ο θρήνος των Καλαβρύτων», (λεπτομέρεια)
6. Τάσσος. Ξυλογραφία
7. Γιώργος Σικελιώτης. «Κρεμασμένος», σχέδιο, ιδιωτική συλλογή
8. Ηλίας Φέρτης. «Γυναίκες στο απόσπασμα», τέμπερα, συλλογή
του καλλιτέχνη
9. Αλέκος Κοντόπουλος. Το κατέβασμα της Γεμανικής σημαίας
απ’ την Ακρόπολη, σχέδιο 1941
10. Ασαντούρ Μπαχαριάν. Προσχέδιο για πανώ 25ης Μαρτίου
11. Γιάννης Στεφανίδης. Λινόλεουμ από παράνομο έντυπο
12. Γιώργος Σικελιώτης. «Ανάπηροι», μελάνι και μολύβι, ιδιωτική
συλλογή
13. Γιώργος Σικελιώτης. «Διαδήλωση», μολύβι, ιδιωτική συλλογή
14. Αλέκος Κοντόπουλος. «Το μπλόκο», μελάνι, ιδιωτική συλλογή
15. Αντώνης Πολυκανδριώτης. «Ο προδότης», τέμπερα, ιδιωτική
συλλογή
16. Αντώνης Κανάς. «Ο χαφιές», μολύβι, ιδιωτική συλλογή
17. Τάσσος. «Το μπλόκο της Κοκκινιάς», ξυλογραφία
18. Σόφη Κεφάλα. «25 Μαρτίου 1943 στο Σύνταγμα», ακουαρέλα,
ιδιωτική συλλογή
19. Βάλιας Σεμερτζίδης. «Η διαδήλωση», ιδιωτική συλλογή
20. Βάσω Κατράκη. «Διαδήλωση στην κατοχή», ξυλογραφία
21. Τάσσος. «Οι διακόσιοι της Πρωτομαγιάς του ’44», ξυλογραφία

Οι εικόνες αυτές μαζί με πλήθος άλλες είναι μέρος
του εικαστικού υλικού που χρησιμοποίησα στα πλάνα
της ταινίας Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία.
Πηγή: Το Λεύκωμα Εικαστικές Μαρτυρίες των Ασαντούρ
Μπαχαριάν και Πέτρου Ανταίου που εκδόθηκε από το
Υπουργείο Πολιτισμού το 1986.
Από την ίδια έκδοση είναι και το κείμενο της επιστολής
του ήρωα μαθητή Αντρέα Λυκουρίνου, που ακούστηκε στην
ταινία.

Σημείωση 2

Η ταινία-ντοκιμαντέρ Θέλει Αρετήν και Τόλμην
η Ελευθερία γυρίστηκε για λογαριασμό
της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα
το φθινόπωρο του 1986 και προβλήθηκε από
την τηλεόραση της ΕΡΤ ως αφιέρωμα στην ημέρα
της Εθνικής Αντίστασης, στις 23 του Νοέμβρη 1986
(δείτε το σχετικό, αναλυτικό δημοσίευμα στη
Ραδιοτηλεόραση, τεύχος 875, 22-28 Νοεμ. 1986,
που δημοσίευσα στην πρώτη ανάρτηση του θέματος αυτού).

Συντελεστές της ταινίας:
Σενάριο και σκηνοθεσία: Βασίλης Πολύζος
Κάμερες: Σ. Μιχαλόπουλος, Δ. Μπασκάκης, Π. Μαρινόπουλος
Ηχολήπτης: Α. Κολλιός
Μοντάζ: Γ. Φωτεινάκης
Μιξάζ: Γ. Ελματζόγλου
Μουσική επιμέλεια: Βασίλης Πολύζος
Εικαστικός σύμβουλος: Μάνος Στεφανίδης

Βασίλης Πολύζος, Ιανουάριος 2012

ονειροφόρος / το φεγγάρι στη στέρνα

2011-12-31T12:01:00.002+02:00

ονειροφόρος

Βαθιά χαράματα βγήκες στον κήπο,
ήταν τόσο λιγνό το φεγγάρι στη στέρνα
κι η ακακία ευάλωτη
με την ομπρέλα της ανοιχτή στην πρωινή πάχνη.

Θά ’χει καινούρια ευωδιά το φως,
αναρωτήθηκες,
φερμένο απ’ την ανατολή με το τρικάταρτο του Ιάσονα
στο ακρόπρωρο θα κιθαρίζει ο ήλιος
ώσπου να ρίξουν το νεκρό τους δέρμα
τα γερασμένα αγάλματα;

ονειροφόρος, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή DIZZILAND, έκδ. ΕΡΙΦΥΛΗ 2001

το φεγγάρι στη στέρνα
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2011

Στη Λουκία Ρικάκη, in memoriam

2011-12-29T18:15:00.001+02:00

επίσκεψη

στη Λουκία Ρικάκη
συνταξιδιώτισσα στους απο-πειρατές
Βασίλης Πολύζος

δίπλα στο φράχτη με τις πιπεριές
θυμήθηκα τον κήπο μας
μέρες του Μάη η γούρνα σπίθιζε έντομα
και τα δυο πέτρινα λιοντάρια
κατέβαιναν να ξεδιψάσουν
στο πράσινο νερό
όπου ταξίδευαν οι φυλλωσιές
κρατώντας μες στα δίχτυα τους το γέλιο της

δε θέλαμε ν’ αγγίξουμε τις λεμονιές
που φούσκωναν
όταν περνούσε με γαλάζιο τούλι
βουλιάζοντας στον κυριακάτικο ουρανό
ως τα γόνατα
δε θέλαμε ν’ αγγίξουμε το σπίτι
πέρασαν τόσοι άλλοι αφήνοντας
στις κάμαρες φαντάσματα
με μάτια από αμέθυστο
με λόγια σαν το λύγισμα της καλαμιάς

ξάφνου τα παραθύρια άνοιξαν
κι ήταν καλοδεχούμενο
το πρωινό τους λάλημα
και στο περβάζι οι γλάστρες με το κοκκινόχωμα
που σκέπασε τα χείλια της

κι ύστερα φάνηκε στη στέγη
ένα άλογο κυματιστό
ξεσέλωτο
με φόντο μακρινά βουνά

επίσκεψη, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου

στη Λουκία Ρικάκη in memoriam
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 28.12.2011

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ INTERMEZZO: Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην...Άγρια Δύση!

2011-12-24T00:11:00.000+02:00

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην...Άγρια Δύση!
Του Βασίλη Πολύζου

Στο προ-λογικό κείμενο του βιβλίου μου Επίλογοι και άλλα
Κεκραγάρια (εκδ. ΕΡΙΦΥΛΗ 1999) σημείωνα, μεταξύ άλλων:
Κοσμοκαλόγερος μετέφρασε γουέστερν αντί πινακίου φακής.
Η αναφορά ήταν για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και το διήγημα
The Luck of Roaring Camp του αμερικανού συγγραφέα Bret Harte,
̶ διήγημα που είχε μεταφράσει ο Παπαδιαμάντης με τίτλο
Η Καλή Τύχη του Ρώριν-Καμπ.

Είχα την καλή τύχη να διαβάσω σε πολύ μικρή ηλικία το διήγημα
αυτό στη μετάφραση του Παπαδιαμάντη, σε μια έκδοση του 1905,
(ΠΑΝΔΩΡΑΣ ΤΟΜΟΣ 1), του εν Αθήναις βιβλιοπωλείου ΜΠΕΚ ΚΑΙ ΜΠΑΡΤ (*),
που περιλάμβανε επίσης το μυθιστόρημα Το Παράδοξον Έγκλημα
υπό Α. ΚΟΝΑΝ ΔΟΫΛ (τουτέστιν το A Study in Scarlet του Conan Doyle),
σε μετάφραση Χ. Άννινου. (δείτε εικόνα επάνω). Δεν θυμάμαι πώς
είχε βρεθεί στα χέρια μου ο τόμος αυτός.

Στο νου μου η μετάφραση αυτή σηματοδότησε αργότερα μιαν ακόμη
διάσταση στο έργο και την προσωπικότητα του Παπαδιαμάντη.
Είχα και έχω πάντοτε την εντύπωση, ότι η επιλογή του να μεταφράσει
Μπρέτ Χαρτ δεν ήταν τυχαία. Συνδέεται κατά τη γνώμη μου με την
πρώτη μεγάλη έξοδο Ελλήνων μεταναστών στο δεύτερο μισό του 19ου
αιώνα προς τη γη της επαγγελίας, που την αίσθησή της συναντάμε
με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και σε διηγήματα του Παπαδιαμάντη,
-έξοδο προς ένα ακόμη ψεύτικο όνειρο, παράλληλα προς την έξοδο
των αμερικάνων εποικιστών, χρυσοθηρών και παντός είδους
τυχοδιωκτών προς την άγρια δύση και προς το ψευδεπίγραφο
και εφιαλτικό αmerican dream (στην πρώτη του εμφάνιση), που
περιγράφει στα διηγήματά του ο Μπρετ Χαρτ, αυτός ο αφελής
λαϊκός κοινωνιστής εκείνων των ημερών, περίπου σύγχρονος
του Παπαδιαμάντη και θαυμαστής του Καρόλου Ντίκενς.

Πολλά χρόνια πρίν από την έκδοση των Κεκραγαρίων (αν θυμάμαι
καλά στα μέσα της δεκαετίας του 80) σε ημερίδα για τον
Παπαδιαμάντη που οργανώθηκε στο Πνευματικό Κέντρο
του Δήμου Αθηναίων, όπου είχα παρευρεθεί, έκανα μια εκ του
προχείρου παρέμβαση για το θέμα αυτό και για τη σημασία του
στο να διαφωτίσει μια ακόμη πτυχή του έργου του Παπαδιαμάντη.

Παραθέτω παρακάτω ένα εκτεταμένο απόσπασμα από
τη μετάφραση του Παπαδιαμάντη, καθώς και το αντίστοιχο
κομμάτι του πρωτότυπου, για την αντιπαραβολή.
Είναι πράγματι μοναδικός ο τρόπος που ο μεγάλος Σκιαθίτης
λογοτέχνης μεταφέρει απαραμείωτα την γλωσσική αίσθηση,
το κλίμα του wild west, το πικρό, στακάτο χιούμορ, τη σκληράδα
και την τρυφερότητα μαζί, που στοιχειώνει την αφήγηση
του Μπρετ Χαρτ.

Βασίλης Πολύζος 23/12/2011

(*) Οι Βαυαροί Μπεκ και Μπαρτ διατηρούσαν βιβλιοπωλείο στην Πλατεία
Συντάγματος. Το 1898 ο Κώστας Ελευθερουδάκης συνεταιρίστηκε μαζί τους
και μερικά χρόνια αργότερα το βιβλιοπωλείο περιήλθε εξ ολοκλήρου
σ’ αυτόν. Δείτε σχετικά άρθρο του Νίκου Μπακουνάκη στην εφημερίδα
ΤΟ ΒΗΜΑ,12.3.2006, Η νίκη της Νίκης
Β.Π.

Η ΚΑΛΗ ΤΥΧΗ ΤΟΥ ΡΩΡΙΝ-ΚΑΜΠΥΠΟ ΜΠΡΕΤ ΧΑΡΤ
(απόσπασμα)
Μετάφραση Αλ. Παπαδιαμάντη

“Μεγάλο κακό εγίνετο εις το Ρώριν-Καμπ. Δεν ηδύνατο να είναι
μάχη, διότι εις τα 1850 τοιούτόν τι δεν ήτο αρκετα πρωτοφανές
ίνα συναθροίση επί το αυτό όλην την μικράν αποικίαν. Όχι μόνον
οι λάκκοι και τα μεταλλεία είχον ερημωθή, αλλά και το καπηλείον
του Τούττλη είχε στείλει όλους τους χαρτοπαίκτας του, οίτινες,
σημειώσατε, αταράχως εξηκολούθησαν το παιγνίδι των την
ημέραν καθ’ ην ο Φραντσεζοπέπης και ο Κανακατζώης με δύο
πιστολιές εφόνευσαν ο είς τον άλλον εις τον εμπροσθινόν θάλαμον.
Όλον το στρατόπεδον είχε συναθροισθή εμπρός εις μίαν μπαράκαν
εις το έσχατον άκρον του περιβόλου της αποικίας. Η συνομιλία
εγίνετο με τόνον χαμηλόν, αλλά τ’ όνομα μιας γυναικός συχνά
επανελαμβάνετο. Ήτο όνομα πολύ γνωστόν εις την αποικίαν,
η Τσέροκη-Σάλλη.
Όσον ολιγώτερα είπωμεν δι’ αυτήν, τόσον καλύτερα. Ήτο μία
παλιογυναίκα, και φόβος είναι μη είχε πολλά κρίματα. Αλλά τον
καιρόν εκείνον αυτή ήτο η μόνη γυναίκα εις το Ρώριν-Καμπ, και
ακριβώς τότε κατέκειτο εις την εσχάτην ανάγκην, οπόταν τα μάλιστα
εχρειάζετο τας περιποιήσεις του ιδίου φύλου της. Παραλυμένη,
εγκαταλελειμμένη και άφιλος, υπέφερε βάσανα, αρκετά σκληρά ήδη
ανίσως περιεβάλλετο από άλλων γυναικών τας συμπαθείας, πλην
τώρα τρομερά εν τη μοναξία της. Η προπατορική κατάρα ήλθεν επ’
αυτήν εν τη αρχεγόνω εκείνη μοναξία, ήτις τόσον φοβεράν πρέπει να
έκαμε την τιμωρίαν της πρώτης παραβάσεως. Και εις την στιγμήν
καθ’ ην τα μέγιστα είχεν ανάγκην της εμφύτου τρυφερότητος και
νοσηλείας του φύλου της, αντίκρυζε μόνοντα σκληρά όμματα των
αρρένων συναποίκων της. Ουχ ήττον ολίγοι εκ των θεατών είχον
συγκινηθή, πιστεύω, από τους πόνους της. Ο Σάνδης Τίπτων εφρόνει
ότι ήτο κάπως σκληρόν δια την Σάλλην, και εις την σκέψιν περί της
καταστάσεώς της επί στιγμήν ηθέλησε να λησμονήσει μεγαλοψύχως
το γεγονός ότι είχεν ένα άσσον και δύο ατού εις την χειρίδα του.

Πρέπει να σημειωθή, προσέτι, ότι η περίστασις ήτο πρωτοφανής.
Ο θάνατοι δεν ήσαν ποσώς άγνωστοι εις Ρώριν-Καμπ, αλλά
γέννησις ήτο καινοφανές πράγμα. Πολλοί απεπέμφθησαν από το
πόλισμα τελειωτιώς, οριστικώς, και χωρίς να είναι δυνατόν να
επιστρέψωσιν˙ αλλ’ αυτή ήτο η πρώτη φορά καθ’ ην εισήγετό τις
εις αυτό από της πρώτης στιγμής του βίου του. Εντεύθεν η κρατούσα
έξαψις.
̶ Πήγαινε μέσα, Στούμπη, είπεν είς προέχων πολίτης, όστις ωνομάζετο
επι το πομπωδέστερον Κεντούκιος, απευθυνόμενος προς ένα από
τους αργοσχόλους. Πήγαιν’ εκεί μέσα, και ιδέ τι μπορείς να κάμεις.
Έχεις πειραν ς’ αυτά τα πράγματα.

Ίσως και να ήτο κατάληλος η εκλογή. Ο Στούμπης, εις άλλα μέρη,
είχε χρηματίσει οικογενειάρχης εις το διπλούν˙ και χάρις εις
μερικάς παρατυπίας ως προς τα συνοικέσια ταύτα, το Ρώριν-Καμπ,
ως πόλις-άσυλον όπου ήτον, τον είχεν αποκτήσει πολίτην. Το πλήθος
επεκρότησε την εκλογήν, και ο Στούμπης είχε την φρόνησιν να
υποταχθή εις την πλειονοψηφίαν. Η θύρα εκλείσθη οπίσω από τον
αυτοσχέδιον χειρουργόν και μαιευτήρα, και το Ρώριν-Καμπ εκάθισεν
απ’ έξω, εκάπνιζε την πίπαν του, και επερίμενε την έκβασιν…”
................................................................
THE LUCK OF ROARING CAMP
By Bret Harte (1836-1902)

“THERE was commotion in Roaring Camp. It could not have been a
fight, for in 1805 that was not novel enough to have called together
the entire settlement. The ditches and claims were not only deserted,
but “Tuttle’s grocery” had contributed its gamblers, who, it will be
remembered, calmly continued their game the day that French Pete
and Kanaka Joe shot each other to death over the bar in the front room.
The whole camp was collected before a rude cabin on the outer edge
of the clearing. Conversation was carried on in a low tone, but
the name of a woman was frequently repeated. It was a name familiar
enough in the camp,—“Cherokee Sal.”
Perhaps the less said of her the better. She was a coarse, and, it is
to be feared, a very sinful woman. But at that time she was the only
woman in Roaring Camp, and was just then lying in sore extremity,
when she most needed the ministration of her own sex. Dissolute,
abandoned, and irreclaimable, she was yet suffering a martyrdom
hard enough to bear even when veiled by sympathizing womanhood,
but now terrible in her loneliness. The primal curse had come to her
in that original isolation which must have made the punishment
of the first transgression so dreadful. It was, perhaps, part of the
expiation of her sin, that, at a moment when she most lacked her sex’s
intuitive tenderness and care, she met only the half-contemptuous
faces of her masculine associates. Yet a few of the spectators were,
I think, touched by her sufferings. Sandy Tipton thought it was
“rough on Sal,” and, in the contemplation of her condition, for a
moment rose superior to the fact that he had an ace and two
bowers in his sleeve.
It will be seen, also, that the situation was novel. Deaths were by no
means uncommon in Roaring Camp, but a birth was a new thing.
People had been dismissed the camp effectively, finally, and with
no possibility of return; but this was the first time that anybody had
been introduced ab initio. Hence the excitement.
“You go in there, Stumpy,” said a prominent citizen known as “Kentuck,”
addressing one of the loungers. “Go in there, and see what you kin do.
You’ve had experience in them things.”
Perhaps there was a fitness in the selection. Stumpy, in other climes,
had been the putative head of two families; in fact, it was owing
to some legal informality in these proceedings that Roaring Camp
—a city of refuge—was indebted to his company. The crowd approved
the choice, and Stumpy was wise enough to bow to the majority.
The door closed on the extempore surgeon and midwife, and Roaring
Camp sat down outside, smoked its pipe, and awaited the issue…”
……………………………………………………………………….

Αναδρομές: Θέλει Αρετήν και Τ'ολμην η Ελευθερία (4), ΕΡΤ 1, 23.11.1986

2011-12-18T15:55:00.004+02:00

(συνέχεια)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΡΣΑΚΙΔΗΣ (live)
"Μετά το βομβαρδισμό, σαν παιδί τότε, ξεκίνησα με το πρώτο
τραμ που κατέβηκε στην πόλη, -θα πρέπει να ’χε περάσει
κανένα ημίωρο από τον βομβαρδισμό- και εκεί με τους
τραυματίες και τους νεκρούς που τους είχαν περιμαζέψει ήδη ,
το θέαμα που αντίκρισα και με συγκλόνισε και με κυνηγούσε σαν
αίσθηση, σαν όραμα για πολλά χρόνια μετά, και ακόμη σήμερα
καμιά φορά το θυμάμαι και συγκλονίζομαι, είναι τα πολλά
πληγωμένα άλογα που υπήρχαν. Δηλαδή ξεκοιλιασμένα, με
σχισμένους λαιμούς...

...Θυμάμαι συγκεκριμένα στην Αχειροποίητο ήταν ένα...ένα..
ήταν πεσμένο κάτω, μ’ανοιγμένη την κοιλιά, με σχισμένο το
λαιμό, παρακαλούσε ο κόσμος το χωροφύλακα, κάποιοι
παρακάλεσαν να το σκοτώσει για να μην...κι ο χωροφύλακας
έλεγε ότι είναι του δημοσίου οι σφαίρες, ότι στοιχίζει η καθεμιά
δώδεκα δραχμές-πόσο έλεγε...,και δεν έχει δικαίωμα να το
σκοτώσει. Θυμάμαι δηλαδη μου δημιούργησε εντύπωση αυτή η
προσήλωση του χωροφύλακα στους τύπους, ας πούμε, κι ένα
ζώο που σφάδαζε εκείνη τη στιγμή...
Ύστερα ένα άλογο που είδα στην Πλατεία Αριστοτέλους να
στέκεται στα τρία πόδια, το ένα ήταν κομμένο...θυμάμαι τα μάτια...
εκείνο το κοίταγμα το βουβό κι εκείνα τα δάκρυα, το υγρό, το
απελπισμένο βλέμμα που τελικά παρακαλούσε, ικέτευε για
βοήθεια...και θυμάμαι η νύχτα που πέρασε ήταν συγκλονιστική
νύχτα, έβλεπα αυτά τα μάτια να με κυνηγούν μέσα στο όνειρο.
Αυτή ήταν η πρώτη γεύση του πολέμου.

Από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ του Οδυσσέα Ελύτη
Μελοποίηση: Μικης Θεοδωράκης
Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ (απόσπασμα)
Απαγγελία: Μάνος Κατράκης

"Κι ότι ήμασταν πολύ σιμα στα μέρη όπου δεν έχει
καθημερινές και σκόλες, μήτε αρρώστους και γερούς,
μήτε φτωχούς και πλούσιους, το καταλαβαίναμε.

Γιατί κι ο βρόντος πέρα, κάτι σαν καταιγίδα πίσω απ’ τα βουνά,
δυνάμωνε ολοένα...

...Ύστερα και γιατί, ολοένα πιο συχνά,
τύχαινε τώρα ν’ απαντούμε, απ’ το άλλο μέρος νά ’ρχονται
οι αργές οι συνοδείες με τους λαβωμένους.

Όπου απιθώνανε χάμου τα φορεία οι νοσοκόμοι,
με τον κόκκινο σταυρό στο περιβραχιόνιο,
φτύνοντας μέσα στιςπαλάμες, και το μάτι τους
άγριο για τσιγάρο. Κι όπου κατόπι σαν ακούγανε
για πού τραβούσαμε, κουνούσαν το κεφάλι,
αρχινώντας ιστορίες για σημεία και τέρατα.

Όμως εμείς το μόνο που προσέχαμε
ήταν εκείνες οι φωνές μέσα στα σκοτεινά, που ανέβαιναν,
καυτές ακόμη από την πίσσα του βυθού ή το θειάφι.
«Όι όι, μάνα μου», «όι όι, μάνα μου»,

και κάποτε, πιο σπάνια, ένα πνιχτό μουσούνισμα,

ίδιο ροχαλητό, πού ’λεγαν, όσοι ξέρανε,
είναι αυτός ο ρόγχος του θανάτου."

ΚΩΣΤΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ (live)

"Ύστερα ήρθαν τα χρόνια της Κατοχής. Βέβαια ήταν χρόνια τραγικά,
το πρόβλημα της επιβιώσεως ήταν τρομερό, πέθαινε ο κόσμος
στους δρόμους. Γνωστά πράγματα αυτά, να μην τα λέμε πάλι.
Αλλά το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ, είχαν οργανωθεί και ήταν οι ομάδες
αντιστάσεως εναντίον του κατακτητή.
Βέβαια αυτά τα πράγματα θέλανε και μια βοήθεια εικαστική,
ας πούμε πολλές αφίσες μικρές, ξυλογραφίες, διάφορα άλλα
πράγματα, τα οποία κρυφά τοιχοκολλούσαν για να πληροφορήσουν
τον κόσμο, που ήταν ανάγκη να μάθει, ή για να παροτρύνουν τον
κόσμο, ή για διάφορους άλλους λόγους.

Τα οποία, βέβαια, ήταν πάρα πολύ δύσκολο να γίνουν, πολλοί
έχασαν τη ζωή τους..."

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Σημείωση
Εικόνες (από επάνω προς τα κάτω):

1. Γιώργος Σικελιώτης. Από αντιστασιακό έντυπο
2. Από λιθογραφία της εποχής , συλλογή Εθνολογικού Μουσείου, (λεπτομέρεια)
3. Αλέξανδρος Αλεξανδράκης . «Έρποντας», λάδι, ιδιωτική συλλογή
4. Ουμβέρτος Αργυρός. «Αναγνώριση Ελληνικού Ιππικού – Β. Ήπειρος»,
λάδι, συλλογή Πολεμικού Μουσείου
5. Ουμβέρτος Αργυρός. «Προώθηση βαρέος πυροβολικού – Β. Ήπειρος»,
λάδι, συλλογή Πολεμικού Μουσείου»
6. Αλέξανδρος Αλεξανδράκης. «Προέλαση», λάδι, ιδιωτική συλλογή
7. Ουμβέρτος Αργυρός. «Μεταφορά τραυματία», λάδι,
συλλογή Πολεμικού Μουσείου
8 και 9. Από λιθογραφία εποχής, συλλογή Μουσείου Μπενάκη
10. Γιώργος Σικελιώτης. «Τραυματίας», κάρβουνο, ιδιωτική συλλογή
11. Γιάννης Στεφανίδης. Αυτοσχέδιο «κυλινδρικό πιεστήριο» που τύπωνε
χαραγμένο λινόλεουμ για αφίσες στα χρόνια της κατοχής
12. Αντώνης Κανάς. Σχέδιο, ιδιωτική συλλογή

Οι εικόνες αυτές μαζί με πλήθος άλλες είναι μέρος
του εικαστικού υλικού που χρησιμοποίησα στα πλάνα
της ταινίας Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία.
Πηγή: Το Λεύκωμα Εικαστικές Μαρτυρίες των Ασαντούρ
Μπαχαριάν και Πέτρου Ανταίου που εκδόθηκε από το
Υπουργείο Πολιτισμού το 1986.
Βασίλης Πολύζος, Δεκέμβρης 2011

Αναδρομές: Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία (3), ΕΡΤ 1, 23.11.1986

2011-12-12T14:11:00.003+02:00

(συνέχεια)

ΚΩΣΤΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ (live)
"Με πρόταση του Παντελή Πρεβελάκη είχε γίνει ένα είδος
διαγωνισμού στο εργαστήριο της χαρακτικής , - για αφίσες,
τις οποίες θα τοιχοκολλούσαν σ’ όλη την Ελλάδα, για τον
ιταλικό πόλεμο. Πολλοί σπουδασταί, τελειόφοιτοι κυρίως και
απόφοιτοι, έκαναν διάφορα σχέδια από τα οποία εξελέγησαν
ορισμένα , -τέσσερα, πέντε, έξι, δεν θυμάμαι πόσα ήταν- τα
οποία πραγματοποιηθήκανε, γινήκανε αφίσες και κολληθήκανε
σ’ όλη την Ελλάδα.

Εγώ συμμετείχα σ’ αυτό το διαγωνισμό και τελικά εξελέγησαν
για να εκτελεσθούν και να τυπωθούν τρία έργα δικά μου, ένα
έργο του Τάσσου και ένα έργο της Κατράκη.

Δικά μου έργα ήτανε οι ηρωίδες του 1940,

το ρητό των αρχαίων
μολών λαβέ, -έλα να τα πάρεις, που έχει έναν στρατιώτη με
εφόπλου λόγχη και εμπρός της Ελλάδος παιδιά, δηλαδή το
ίτε παίδες Ελλήνων που παρουσιάζει έναν στρατιώτη, ο οποίος
δίνει το σήμα της επιθέσεως εναντίον του εχθρού".

Από ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ του Οδυσσέα Ελύτη
Μελοποίηση: Μίκης Θεοδωράκης
Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ (απόσπασμα)
Απαγγελία: Μάνος Κατράκης

"Ξημερώνοντας τ΄Αγιαννιού, με την αύριο των Φώτων,
λάβαμε τη διαταγή να κινήσουμε πάλι μπροστά,
για τα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες.

Έπρεπε, λέει, να πιάσουμε τις γραμμές που κρατούσανε
ως τότε οι Αρτινοί, από Χειμάρρα ως Τεπελένι.
Λόγω που εκείνοι πολεμούσανε απ’ την πρώτη μέρα, συνέχεια,
κι είχαν μείνει σχεδόν οι μισοί και δεν αντέχανε άλλο...

Νύχτα πάνω στη νύχτα βαδίζαμε ασταμάτητα,
ένας πίσω απ’ τον άλλο, ίδια τυφλοί.
Με κόπο ξεκολλώντας το πόδι από τη λάσπη,
όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο.
Επειδή το πιο συχνά ψιχάλιζε στους δρόμους έξω,
καθώς μες στην ψυχή μας. Και τις λίγες φορές
όπου κάναμε στάση να ξεκουραστούμε,
μήτε που αλλάζαμε κουβέντα...

Τέλος, κάποτε ακουγότανε στα σκοτεινά η σφυρίχτρα,
σημάδι ότι κινούσαμε,

και πάλι σαν τα ζα τραβούσαμε
μπροστά να κερδίσουμε δρόμο, πριχού ξημερώσει
και μας βάλουνε στόχο τ' αερόπλανα."

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΡΣΑΚΙΔΗΣ (live)
Μια από τις πρώτες αναμνήσεις, τις συγκλονιστικές αναμνήσεις,
οπωσδήποτε είναι ο βομβαρδισμός της Θεσσαλονίκης, που
έγινε από ένα σμήνος ιταλικά αεροπλάνα -καμιά σαρανταριά
θα πρέπει να ήταν- τα οποία ήταν με ελληνικά χρώματα από
ό,τι θυμάμαι. Τα χαιρετίσαμε σαν ελληνικά αεροπλάνα και στη
συνέχεια είδαμε την πόλη της Θεσσαλονίκης, το κέντρο της πόλης,
να σκεπάζεται με καπνούς. Μετά έφτασε ο ήχος των εκρήξεων.
Αυτή ήταν η πρώτη γεύση του πολέμου.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Σημείωση
Εικόνες (από επάνω προς τα κάτω):

1 (και 7). Λυκούργος Κογιεβίνας, Νικηφόρος Ελληνικός Στρατός,
χαλκογραφία, συλλογή Πολεμικού Μουσείου.
2. Σελίδα από τη Ραδιοτηλεόραση, τ. 875, 22-28.11.1986
3. Τάσσος, Λιθογραφία απ' το εργαστήρι χαρακτικής
του Γ. Κεφαλληνού στην Α.Σ.Κ.Τ., το 1940.
Συλλογή Μουσείου Μπενάκη
4. Βάσω Κατράκη, Λιθογραφία απ' το εργαστήρι χαρακτικής
του Γ. Κεφαλληνού στην Α.Σ.Κ.Τ το 1940.
Συλλογή Μουσείου Μπενάκη
5. Κώστας Γραμματόπουλος, Λιθογραφία απ' το εργαστήρι
χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνου στην Α.Σ.Κ.Τ. το 1940.
Ιδιωτική συλλογή
6. Κώστας Γραμματόπουλος, Λιθογραφία απ' το εργαστήρι
χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού στην Α.Σ.Κ.Τ το 1940.
8. Ουμβέρτος Αργυρός, Εμπρός για τα σύνορα, λάδι,
συλλογή Πολεμικού Μουσείου
9. Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, Ωριαία στάσις, ακουαρέλα,
ιδιωτική συλλογή
10. Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, Ξαφνικά μεσ' στη νύχτα,
λάδι, ιδιωτική συλλογή

Οι εικόνες αυτές μαζί με πλήθος άλλες είναι μέρος
του εικαστικού υλικού που χρησιμοποίησα στα πλάνα
της ταινίας Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία.
Πηγή: Το Λεύκωμα Εικαστικές Μαρτυρίες των Ασαντούρ
Μπαχαριάν και Πέτρου Ανταίου που εκδόθηκε από το
Υπουργείο Πολιτισμού το 1986.

Βασίλης Πολύζος, Δεκέμβρης 2011

INTERMEZZO / ενύπνιο

2011-12-07T10:48:00.002+02:00

ενύπνιο

ήρθαν και πέρασαν λευκά φεγγάρια
ήρθαν και πέρασαν φεγγάρια πιο λευκά
κι εγώ με μια λάμπα αφερέγγυα στο μέτωπο
ως κινέζος ανθρακωρύχος
χρόνια τώρα εγκαταβιώ σ’ αυτό το υπόγειο
σκαλίζοντας τη γενική πτώση των ουσιαστικών
παρά τις υποδείξεις των γονέων μου αλλά και
της πρώτης εξαδέλφης μου Καλλιόπης
ότι δεν υπάρχει κρυμμένος θησαυρός

αν αναδυθώ με πρόθεση το τραμ
για τη λαοσύναξη της αγοράς
όπου να εξετάσω την ποιότητα
και την επάρκεια των προφητών
στην πόρτα θα με σταματήσει ο πορθμεύς
με ένα απόδος ω κατάρατε
ζητώντας μου να εξηγήσω
το τελευταίο ενύπνιο του Ναβουχοδονόσορος

Βασίλης Πολύζος, ενύπνιο, ένα ποίημα από τη συλλογή
μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ* και άλλα αμφίδρομα
εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2008

intermezzo, εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011

Αναδρομές: Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία (2), ΕΡΤ 1, 23.11.1986

2011-12-03T10:31:00.002+02:00

(συνέχεια)

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
(παρουσιάζοντας την ταινία του Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία
στην εκπομπή Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα, της ΕΡΤ 1, στις 23 του
Νοέμβρη 1986):
"Γεια σας. Επέτειος της Εθνικής Αντίστασης σήμερα και σ’ αυτήν είναι
αφιερωμένη η εκπομπή μας. Ο πόλεμος του ’40, η κατοχή και η
αντίσταση, μια αδιάκοπη ενότητα θυσίας και αγώνα του λαού μας
ενάντια στο φασισμό και το ναζισμό. Θυσίας και αγώνα για την
εθνική ανεξαρτησία, μα και για τη λαϊκή κυριαρχία. Για τη λευτεριά,
μα και για την κοινωνική απελευθέρωση.
Στον αγώνα αυτό, οι έλληνες εικαστικοί καλλιτέχνες πήραν ολόψυχα
μέρος με το ντουφέκι στο χέρι και με την ίδια την τέχνη τους, που
στρατεύτηκε για να καταγράψει τη θυσία και για να κρατήσει ψηλά
τη σημαία της Αντίστασης.
Ο πόλεμος, η κατοχή και η αντίσταση, όπως τα αποτύπωσε η
εικαστική τέχνη της εποχής, είναι το θέμα της ταινίας που θα
παρακολουθήσουμε."

Ακολουθούν τα κείμενα, σύμφωνα με τη ροή του σεναρίου:

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ
"Εδώ ραδιοφωνικός σταθμός Αθηνών.
Κατά την διάρκειαν της ημέρας, ιταλικαί δυνάμεις ποικίλης
ισχύος εξηκολούθησαν προσβάλλουσαι ημετέρας δυνάμεις
αμυνομένας σθεναρώς. Αγών ενετοπίσθη επί μεθορίου γραμμής"

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ
(Από το Ημερολόγιο «Μέρες», Τόμος Γ΄)
(Διαβάζει ο ηθοποιός Ντίνος Καρύδης)
"Δευτέρα 28. Κοιμήθηκα δύο το πρωί, διαβάζοντας Μακρυγιάννη.
Στις τρεις και μισή μια φωνή μέσα από το τηλέφωνο με ξύπνησε.
Έχουμε πόλεμο. Τίποτε άλλο, ο κόσμος είχε αλλάξει. Η αυγή που
λίγο αργότερα είδα να χαράζει πίσω από τον Υμηττό, ήταν άλλη
αυγή: άγνωστη..."

ΜΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ (live)
"Το μείζον γεγονός του πολέμου βρήκε τους έλληνες εικαστικούς σε
εγρήγορση. Ήταν έτοιμοι να το καταγράψουν και να το ερμηνεύσουν.
Βέβαια, σε μια πρώτη φάση μπορούμε να πούμε ότι κυριαρχεί ένας
ηρωικός, επικός, αισιόδοξος τόνος, όλα πάνε καλά, ο στρατός ο
ελλήνικός νικάει, -και ο Ντούτσε και στη συνέχεια ο Χίτλερ γελοιο-
ποιούνται από τα λαϊκά λιθογραφήματα που τυπώνονται μέσα ‘ ένα
βράδυ και την επόμενη μέρα κυκλοφορούν ευρύτατα,...

...αλλά και με
το πενάκι των γελοιογράφων, του Πολενάκη ή του Δημητριάδη, που
με καυστικότητα και με χιούμορ θα λέγαμε, παίρνουν τη ρεβάνς απ’
τα φασιστικά στρατεύματα...

...Ιστορικά, η πρώτη συμβολή των ελλήνων εικαστικών στον πόλεμο
ξεκινάει από το εργαστήρι του Γιάννη Κεφαλληνού, όπου δόθηκε μια
παραγγελία για αφίσες με περιεχόμενο ανάλογο και επελέγησαν
πέντε, οι καλύτερες, έργα του Τάσου Αλεβίζου, της Βάσως Κατράκη
και του Κώστα Γραμματόπουλου.
Στα έργα αυτά, αυτό που κυρίως προέχει είναι το μήνυμα και η
διάθεση να λειτουργήσει αυτό στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα
και να δημιουργήσει ένα πνεύμα διεγερτικό, ένα πνεύμα σύμφωνο με
το κλίμα των ημερών."
|

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Αναδρομές: Θέλει Αρετήν και Τόλμην η Ελευθερία (ΕΡΤ 1, 23.11.1986)

2011-11-23T10:47:00.009+02:00

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Η ταινία-ντοκιμαντέρ Θέλει Αρετήν και Τόλμην
η Ελευθερία γυρίστηκε για λογαριασμό
της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα
το φθινόπωρο του 1986 και προβλήθηκε από
την τηλεόραση της ΕΡΤ ως αφιέρωμα στην ημέρα
της Εθνικής Αντίστασης, στις 23 του Νοέμβρη 1986
(δείτε το σχετικό, αναλυτικό δημοσίευμα στη
Ραδιοτηλεόραση, τεύχος 875, 22-28 Νοεμ. 1986,
επάνω εικόνες).

Συντελεστές της ταινίας:
Σενάριο και σκηνοθεσία: Βασίλης Πολύζος
Κάμερες: Σ. Μιχαλόπουλος, Δ. Μπασκάκης, Π. Μαρινόπουλος
Ηχολήπτης: Α. Κολλιός
Μοντάζ: Γ. Φωτεινάκης
Μιξάζ: Γ. Ελματζόγλου
Μουσική επιμέλεια: Βασίλης Πολύζος
Εικαστικός σύμβουλος: Μάνος Στεφανίδης

Όπως σημειώνεται και στο δημοσίευμα της Ραδιοτηλεόρασης
ο πόλεμος, η κατοχή και η αντίσταση δίνονται αποκλειστικά
μέσα από το εικαστικό υλικό της εποχής, που έτσι στην πρώτη
ανάγνωσή του, λειτουργεί με τον πρωτογενή του ρόλο
καταγραφοντας τα γεγονότα, αποτυπώνοντας τη θυσία,
σαλπίζοντας τα μηνύματα του αγώνα.

Για τις ανάγκες ζωντανής τεκμηρίωσης της ταινίας
κατέθεσαν τις μαρτυρίες τους ο χαράκτης, καθηγητής
της ΑΣΚΤ Κώστας Γραμματόπουλος, ο ζωγράφος Γιώργος
Φαρσακίδης και ο γλύπτης Δημήτρης Κατσικογιάννης.

Στο δεύτερο μέρος της ταινίας, μια συνομιλία ανάμεσα
στον ζωγράφο Ασαντούρ Μπαχαριάν και στον ιστορικό
τέχνης Μάνο Στεφανίδη, τότε επιμελητή της Εθνικής
Πινακοθήκης ανιχνεύει το σημερινό τρόπο ανάγνωσης
της αντιστασιακής τέχνης.

Τόσο οι μαρτυρίες-συνεντεύξεις, όσο και η συνομιλία
Μπαχαριάν-Στεφανίδη και το εισαγωγικό σχόλιο
του Μάνου Στεφανίδη στην ταινία θα αποτελέσουν
το περιεχόμενο επόμενων αναρτήσεων.

Βασίλης Πολύζος, 23 Νοεμβρίου 2011

Μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ*: 7.Εγώ ειμί το φρέαρ

2011-11-20T11:53:00.010+02:00

Εγώ ειμί το φρέαρ

Εγώ ειμί το φρέαρ
Είπε
Κάθε βράδυ
Το αρσενικό φεγγάρι ανεβάζει
Τα σκοτεινά νερά μου

Εγώ ειμί
Die schöne Frau
La bella Donna
Σοι μοι λάτριν γλυκύδωρος Έρως παρέδωκε
Let us bathe Μελίτη
Είπε

Νιώθοντας γάλα νιόκοπου καλαμποκιού
Νιώθοντας πρωινή στύση πορτιέρη
Νιώθοντας βρέφος εν αγκάλαις

After the event he wept
Αντί ρόδου γαρ εγώ την βάτον ου δέχομαι
Είπε

Εγώ ειμί το φρέαρ, το 7ο ποίημα
από τη σπονδυλωτή σύνθεση
μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ*
του Βασίλη Πολύζου
εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2008

Εικόνα: το φρέαρ, εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011

η γουλβερίνα του νοέμβρη κατά τον τρόπον ουσάκ

2011-11-14T19:35:00.005+02:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
η γουλβερίνα του νοέμβρη
κατά τον τρόπον ουσάκ

η γουλβερίνα
οι χάντρες των ματιών της
ζωγραφισμένες με δυνατό κάρβουνο
το σώμα της
καμπύλες δίχως δισταγμό
ένα σκουροπράσινο φύκι
ένθετο στο δεξί της μπράτσο
η θάλασσα παγιδευμένη
στους μηρούς της
με προσκαλεί
στην τελετή ανάρρησης
του φεγγαριού της

δεν ξέρω ψιθυρίζει
τα ονόματα των αστεριών
εκτός απ’ τη μικρή άρκτο
που ξεμάτωσε στα κοφτερά δοντάκια μου

μα ξέρω αυτούς τους μεσονύχτιους στεναγμούς
στις ράχες των κυμάτων
μαντεύω αυτό το ολόμαυρο σκυλί
στην αμμουδιά μου
με ολόκληρο το γαλαξία
δεμένον στην ουρά του

η γουλβερίνα κρατάει
το σκοτεινό της ωροσκόπιο
στο σημείο ουσάκ της παρθενιάς της

ρύαξ μέλιτος;
ποταμός;
ύμνος εκ στόματος
νηπίων και θηλαζόντων;

η γουλβερίνα του νοέμβρη
κατά τον τρόπον ουσάκ
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου ©2011

η άνοδος της γουλβερίνας
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2009

Κουλουβάχατα

2011-11-10T11:41:00.004+02:00

distorting Dalí / ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!

2011-11-06T10:53:00.009+02:00

Βασίλης Πολύζος
ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!

ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ! ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!
είναι ώρα να ξεγίνουν όσα δεν έγιναν
να ξεχάσουμε αυτά που δεν είπαμε
ν’ απαντήσουμε σ’ όσα δε ρωτήσαμε
να θερίσουμε αυτά που δε σπείραμε

ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ! ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!
είναι ώρα να κλείσουμε το μαγαζί
ν’ αφήσουμε τις μπίρες μας μισοπιωμένες
ν’ αδειάσουμε τη γυάλα με τα χρυσόψαρα
ν’ απογράψουμε τα κάτουρα στο πριονίδι

ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ! ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!
να σπρώξουμε τους ναυαγούς έεεόπ έεεόπ στο κύμα
να βγάλουμε ένα άλογο απ’ το συρτάρι
να πάμε βόλτα στο δάσος με τις κούκλες
να δεηθούμε υπέρ πλεόντων και οδοιπορούντων

ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ! ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!
είναι ώρα να πούμε σουσάμι άνοιξε
είναι ώρα ν’αρχίσει η νυχτωδία
να υψώσουμε τα μάτια μας προς το φεγγάρι
να χαρούμε τ’ αλυχτήματα των σκύμνων

GOEDENAVOND GENTLEMEN!
TONITE THE CHILDPORNOCOLLECTION

ΕΙΝΑΙ ΩΡΑ!, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από το βιβλίο
Το ταξίδι του Αιμίλιου στην Έρημη Χώρα
εκδ. ΕΡΙΦΥΛΗ 2008

distorting Dalí, εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011

Βασίλης Πολύζος, Αιμιλίου Παροιμιών (1)

2011-11-03T10:30:00.004+02:00

όπως σήμερα
κι όπως εχτές
για τις ψείρες
φταίει ο σελτές

από την ανέκδοτη συλλογή
Αιμιλίου Παροιμιών
©Βασίλης Πολύζος 2002-2011

Αιμίλιος
ένα πορτρέτο
του Βασίλη Πολύζου 2006

fuga / Ιοκάστη

2011-10-29T14:30:00.005+03:00

Βασίλης Πολύζος
fuga

διαβάζοντας
μόνο την τελευταία σελίδα
ταξίδεψε σ΄ αρχαίες μυθιστορίες
σε χορικά και στάσιμα νερά
με τα κουπιά νωθρά

είπε θα μείνω εδώ
στο ρόχθο του οργασμού της
δεν είναι αυτό το σώμα της Ιοκάστης
που ξαναγύρισα μέσα του
τόσες φορές
είναι ο σφυγμός της θάλασσας
στον τοκετό μου

fuga
από τα ποιήματα
προς ρωμαίους
του Βασίλη Πολύζου
©2002-2003

Ιοκάστη
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2011

ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Η Σφραγίς και η Επιγραφή

2011-10-23T16:05:00.006+03:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
Η Σφραγίς και η Επιγραφή

με τον αγέρα θα σου στείλω
χελιδόνια απροσδόκητα
ψαλιδωτές ευχές σε σχήμα V
γι’ αυτή τη χαμηλή σου άνοιξη
από σβουνιά και άχυρο

στην είσοδο της πόλεως
διαπραγματεύτηκα την ιστορία σου
χωρίς καθόλου μουσική
με τον ενοικιαστή των φόρων
λιπόσαρκο
κοντή ανάσα
τα λόγια του ένα ποτήρι
θολό νερό
μισό ποτήρι αίμα

με ρώτησε ποιανού είναι η σφραγίς
και η επιγραφή στο μέτωπό σου
και είπα αδίσταχτα
του Καίσαρος

Η Σφραγίς και η Επιγραφή
από τα ποιήματα
προς ρωμαίους
© Βασίλης Πολύζος
2002-2003

Emilius
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2006

δακτυλισμοί σε τρίχορδο φθινόπωρο

2011-10-15T14:35:00.006+03:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
δακτυλισμοί σε τρίχορδο φθινόπωρο

με διάχυτα χρώματα σκοτωμένα
κοιτάζοντας
ώρα πολλή

το φθινόπωρο βάδιζε
κατα τη θάλασσα
ανέμελα

κι άλλοτε
γύρω γύρω στο βάλτο
με τα ήρεμα κουνούπια

τους είδε να περνούν
πέρα απ’ τις λεύκες
στρατιά ατέλειωτη

κρατώντας
τα κεφάλια τους
σε πιάτο

κι ο ιερεύς
ψεκάζοντας με θυμίαμα
τους βολβούς

doon heid up paws
thank god
we’ve jaws

ανοίγοντας μια τρύπα
στο κρανίο
του βίσονα

το μεγάλο ποίημα
τρώει
το μικρό

τα φυλαχτά βεβαίως
έχουν δύναμη
και τ΄ αποτρόπαια

and
the globalization
of dreams

δακτυλισμοί σε τρίχορδο φθινόπωρο
από τα ποιήματα προς ρωμαίους
©Βασίλης Πολύζος 2002-2003

εικόνα:
Isaac Levitan (1860-1900)
Autumn
Watercolour and graphite on paper
31,5 x 44 cm
(ανάμνηση από μια επίσκεψή μου
στην Tretyakov Gallery στη Μόσχα - Β.Π.)

Οδός Μαγνήτων '58

2011-10-12T10:46:00.002+03:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
Οδός Μαγνήτων ’58

2

είναι πάλι μέρες
που ο ήλιος σεργιανίζει στην πλατεία
μάγκας
με μια νωθρή οδοντογλυφίδα
στο στόμα

στα παραθύρια τα ψηλά
μικρές αγγέλισσες
ανάμεσά τους κι η Χρυσάνθη
τινάζουν τα λευκά σεντόνια της νύχτας
εις άφεσιν αμαρτιών

τι περίεργο
μουρμουρίζει ο ζητιάνος
κοιτάζοντας προς τα πάνω
όσο φυραίνουν τα κόκαλά μου
τόσο δυναμώνει το μπαστούνι μου
αύριο της Μεταμορφώσεως
που η θάλασσα γίνεται ατλάζι
(έχει ξαναειπωθεί αυτό
μα τι πειράζει)
θα δοκιμάσω τα πρώτα σταφύλια
κάπως ξινά μα ηδονικά

Οδός Μαγνήτων ’58
© Βασίλης Πολύζος 1962

«Ιπποδάμειος σχεδιασμός της οδού Μαγνήτων
μετά της ένθεν και ένθεν ομωνύμου πλατείας»
Εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2005

Σημείωση: Το Οδός Μαγνήτων ’58 είναι το μόνο ποίημα
που κράτησα μέχρι σήμερα εν ζωή από τη δεκαετία του ’60.
Δημοσιεύω εδώ το δεύτερο κομμάτι της σπονδυλωτής
αυτής σύνθεσης. Άλλα κομμάτια δες σε προηγούμενες
αναρτήσεις. Β.Π.

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ

2011-10-07T20:30:00.008+03:00

Βασίλης Πολύζος
ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ

όταν τελειώσει
ο ρωμαϊκός θρίαμβος του ήλιου
πάνω στα παλαιά τείχη
κι η θάλασσα πέραν πάσης ελευσίνος
πάρει να σκοτεινιάζει
θα σύρουμε τις σιωπές μας στη φιλόξενη αμμουδιά
-κάθε κόκκος μια μικρή ψηφίδα νύχτας-
περιμένοντας

περιμένοντας να περάσει η λιτανεία
μπροστά ο ποιητής-στρατιώτης
sanctus sanctus
με το μαστίγιο και το καρότο
θα ρυθμίζει την άνοδο των μυρίων
νεκρών

μη με ρωτάτε ξανά
ποια η γενιά και ποια η πατρίδα τους
σας έχω παραδώσει προ πολλού τους καταλόγους
σβήνοντας μόνο τ’ όνομά μου

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από Το ταξίδι του Αιμίλιου στην Έρημη Χώρα
εκδ. Εριφύλη 2008

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ, τχ. 35

photo: Ο Βασίλης Πολύζος και ο εκδότης Χρήστος Δάρρας
μπροστά στη βιτρίνα των εκδόσεων Ιδεόγραμμα-Εριφύλη
όπου παρουσιάζεται Το Ταξίδι του Αιμίλιου (Μάιος 2008)

ALTER EGO / μοναχικές κοπέλες

2011-10-04T11:44:00.006+03:00

ALTER EGO

κάθε πρωί
στο σταυροδρόμι των ανέμων
ο Αιμίλιος ξεκουμπώνει το παλτό του
δείχνει το σκληρό του δίσκο
στις μοναχικές κοπέλες

ALTER EGO, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από το βιβλίο Κρεολή Σελήνη
εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2010

μοναχικές κοπέλες
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2009

DIZZILAND: 4 στιγμιαία ποιήματα / η προμετωπίδα

2011-09-29T09:57:00.010+03:00

διγλωσσία

πουρνό-πουρνό
με σοφτ πορνό
soft porn
early in the morn

webside
in memoriam Αγάθης Κρίστη

καλώς όρισες στο σαλονάκι μου
είπε η αράχνη στη μύγα
θ’ ανταλλάξουμε εμπειρίες
θα γίνουμε οι δύο σάρκα μία

μεσαίων

χρωστούσα στον Εβραίο
χρωστούσα και στον Προβλεπτή
κι οι καταθέσεις μου στην Τράπεζα
του Αγίου Προκοπίου
δεν είδαν προκοπή

άπνοια

χτες βράδυ είδα τον πατέρα μου
κρατούσε στο χέρι του μια μάσκα οξυγόνου
μα δεν είχε πρόσωπο να τη φορέσει

Βασίλης Πολύζος, DIZZILAND
εκδ. ΕΡΙΦΥΛΗ 2001

εικόνα: η προμετωπίδα του βιβλίου
με τους στίχους του ποιήματος Frauen
έργο του Ηλία Δελλόγλου

poetism / πεδίον βολής

2011-09-25T11:36:00.005+03:00

poetism

α
ας βάλουμε λίγη ποιότητα
στις πρωινές φαντασιώσεις μας
εκεί που σμίγουν
ουρανός και θάλασσα
σε στάση soixanteneuf
β
είναι μεγάλη τέχνη
ο στολισμός των νεκρών
σκιά στα μάτια
καρμίνι στα μάγουλα
και γενικότερα
η κίνηση στον μη-χώρο
με διαγώνιες επιθετικές
γ
πολλοί αυτοδίδαχτοι
συγκεντρωθήκαμε
στο πεδίο βολής
μετά την υποστολή
της σημαίας

Βασίλης Πολύζος

poetism
από τα ποιήματα

επιστροφή στη Διζιλάνδη
©Βασίλης Πολύζος 2003-2004

πεδίον βολής
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2005

Αιμίλιος και Εβελίνα, Ντοκουμέντο 1997

2011-09-21T19:14:00.006+03:00

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ!
Ο Αιμίλιος αντικρίζει για πρώτη φορά την Εβελίνα
στη Leicester Square, Λονδίνο 1997

Η φωτογραφία της αναταραχής που προκλήθηκε
είναι του Studio Chaos Docs, που απαθανάτισε
το γεγονός και όσα επακολούθησαν τις μεταμεσονύκτιες ώρες! Β.Π.

bird watchers

2011-09-17T11:15:00.006+03:00

bird watchers

των οικιών ημών εμπιμπραμένων
μιλούσαμε
για άγγλους ποιητές
και για σκωτσέζους κριτικούς
όχι πως
κι αυτά δεν έχουν σημασία
μεταξύ τυρού και αχλαδίου
όμως η τελευταία σταρήθρα
απεδήμησεν εις Κύριον
και τι ωφελεί
μια νεκρώσιμη ακολουθία
σε ήχο skylark?

Βασίλης Πολύζος, bird watchers
από τα ποιήματα προς ρωμαίους
©2002-2003

birds at sunset
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2008

η γουλβερίνα

2011-09-11T12:14:00.004+03:00

η γουλβερίνα
του Βασίλη Πολύζου

ξύπνησε με τον πρωινό τσιγαρόβηχα
των περιστεριών
ψελλίζοντας θολά φωνήματα
του περασμένου έρωτα

σκέφτηκε
σήμερα να βγάλω βόλτα τον ήλιο
χωρίς περιλαίμιο
ξεκούμπωτο στήθος
ανοιχτά ρουθούνια
να μπαίνει ελεύθερα το κόκκινο
του σφυγμού της

ήξερε βέβαια
πως όλοι οι δρόμοι ήταν κλειστοί
όρθρου βαθέος
το κορμί της δινόταν
μόνο σε μικρές πυκνές γλώσσες
ή σε κύβους από σκοτάδι
όπως την πρώτη φορά
και ξανά
στον τοίχο της αποθήκης

αργότερα πέρασαν τα παιδιά
τραβώντας για το σχολείο
και πιο πίσω
η γυμνή γουλβερίνα
κρατώντας μικρό καλάθι
με κεράσια

η γουλβερίνα
©Βασίλης Πολύζος 13.8.2011

η γουλβερίνα
(αρχικός τίτλος Madame Sosostris)
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2005

motion / ανιχνευτές μετάλλου

2011-09-08T10:29:00.008+03:00

............
στην άδεια στοά
μας περίμενε
το αχυρένιο στρώμα του ζητιάνου
ο σκύλος του
το ακορντεόν
ζεστό ακόμα από το χέρι του
με μουσικές απείραχτες
από το θάνατο
............
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
ανιχνευτές μετάλλου
(απόσπασμα)
από την Επιστροφή στη Διζιλάνδη
2003-2004

motion
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2011

το σπίτι δίπλα στην παρατημένη θάλασσα

2011-09-05T21:57:00.010+03:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
Best Before

το σπίτι δίπλα στην παρατημένη θάλασσα
κρατάει το χρόνο στα δοκάρια του
κρυμμένον σε γραφή αλατιού

παρόλο που ξενιτευτήκαμε από τότε
που οι μέρες μεγαλώσαν
κι η Όλγα κι η Μυρτώ
ντρέπονταν να κυκλοφορούν με παιδικό χαμόγελο
σε μια επίσκεψη σταχτοτσικνιάδων
δε λέει να φύγει
από τα δάχτυλά μας η αρμύρα

best before
από τα ποιήματα προς ρωμαίους
του Βασίλη Πολύζου, २००२-२००३

φωτογραφίες του Βασίλη Πολύζου

Οδός Μαγνήτων '58

2011-08-30T09:11:00.008+03:00

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
Οδός Μαγνήτων ’58

1

μικρές πρωινές ήττες
με γεύση ασπιρίνης
είναι φανερό
το δωμάτιο
-γεμάτο μπαγιάτικα όνειρα-
δε σε θέλει
στο δρόμο στέκεσαι
μπροστά στη τζαμαρία του φαρμακείου
ο ήλιος σημαδεύει λοξά
τις προθήκες με τα μπλε μπουκάλια
σημαδεύει το κενό
στο καφενείο του Καλαβρού
όπου αγίασαν οι πατεράδες μας
παίζοντας τον καφέ
σε ξερή και κολτσίνα
αν αποφύγεις το αναγνωστικό
της τρίτης του δημοτικού
τις νερομπογιές
και τις πένες καλλιγραφίας
θα συναντήσεις στο λιθόστρωτο
τη γυναίκα του Αρίωνος του κιθαρωδού
χοντρή με διάφανα εσώρουχα
κι ενδείξεις ξεραμένου έρωτα
στην αφράτη κοιλιά της
ψιθυρίζεται
ότι συχνά σηκώνει τα γόνατα
προς το ταβάνι
προς τον ταχυδρομικό υπάλληλο
προς τον πλανόδιο φωτογράφο
μπορείς να πάρεις και το χωματόδρομο
για τα χωράφια και τις ελιές
για το στεγνό ποτάμι
περιμένοντας τις κατεβασιές του χειμώνα
και την άνοιξη είναι βέβαιο
θα ’ρθουν στην ώρα τους
οι παπαρούνες και τα χαμομήλια
κι οι γριούλες στις αυλόπορτες
με τη συνέκδημο ορθοδόξου
και το ώριμο φλέμα στο στήθος
όπου να ’ναι θ’ ανοίξουν τα μονοπάτια
για τα σαρανταλείτουργα
για τις ολονυχτίες στο μοναστήρι
του Οσίου Θεωνά
κάποιοι θα ταξιδέψουν
στο απέναντι νησάκι
κι άλλοι δυστυχώς με τη νεκροφόρα
χωρίς να προλάβουν
τις γυμναστικές επιδείξεις των θηλέων

Οδός Μαγνήτων ’58

© Βασίλης Πολύζος 1962

Σημείωση: Το Οδός Μαγνήτων ’58 είναι το μόνο ποίημα
που κράτησα μέχρι σήμερα εν ζωή από τη δεκαετία του ’60.
Είναι μια σπονδυλωτή σύνθεση από 8 ποιήματα γραμμένα
με φόντο (όχι ηθογραφικό, θέλω να πιστεύω) την πόλη του Βόλου
από τα μαθητικά μου χρόνια. Οι μόνες παρεμβάσεις σε σχέση
με το αρχικό κείμενο είναι το μονοτονικό, η αστιξία και η αλλαγή
του τίτλου (αρχικός τίτλος: μικρές πρωινές ήττες). Δημοσιεύω
σήμερα εδώ το πρώτο κομμάτι αυτής της σύνθεσης. Β.Π.

γυμναστικές επιδείξεις θηλέων
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2004

ηλιογραφήματα

2011-08-26T17:52:00.010+03:00

ηλιογραφήματα*

ο Ήλιος ανατέλλων ως άστρον Al Aaraaf
o Ήλιος περιπατών επί πτερύγων ανέμων
ο Ήλιος φερόμενος υπό σμήνους Αγγέλων
ο Ήλιος αιωρούμενος εν τω Κήπω της Εδέμ
ο Ήλιος απαγγέλλων στίχους του ποιητού Ελύτη
ο Ήλιος ταξιδεύων είκοσι χιλιάδας λεύγας υπό την θάλασσαν
ο Ήλιος κραδαίνων αμφίστομον μάχαιραν
ο Ήλιος καταδιώκων τον Οθωμανόν εις Κοκκίνην Μηλιάν
ο Ήλιος διωκόμενος υπό αγέλης λύκων
ο Ήλιος αιμάσσων επί χειρουργικής κλίνης
ο Ήλιος φέρων φιλαρέσκως ακάνθινον στέφανον
ο Ήλιος επιδεικνύων στήθος σιλικόνης
ο Ήλιος εκλιπαρών αθώαν παιδίσκην
ο Ήλιος καταβροχθίζων την έντρομον Σελήνην
ο Ήλιος εκχέων επί την γην το σπέρμα αυτού
ο Ήλιος επαιτών ενέσιμον δόσιν
ο Ήλιος μειδιών εις τας αγκάλας Ονείρου
ο Ήλιος (εισ)δύων εντός ψηφιακού αιδοίου
________________
{Σημείωση: Στο video "Ο Άνθρωπος από τη Διζιλάνδη"
του Μηνά Ταταλίδη (δείτε το στο Google)
αφιερωμένο στον Βασίλη Πολύζο
το ποίημα αυτό διαβάζει ζωντανά ο εκδότης Βασίλης Χατζηϊακώβου
με τον χαρισματικό του τρόπο, αντικαθιστώντας τις λέξεις
"ο Ήλιος" με τις λέξεις "ο ίδιος"}
______________
*ηλιογραφήματα
18 εικόνες εκ του παιδικού άλμπουμ του E.A.Poe
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από το βιβλίο Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια
ΕΡΙΦΥΛΗ, 1999

ο Ήλιος ανατέλλων ως άστρον Al Aaraaf
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011
προς τιμήν του νεαρού φίλου ποιητή Edgar Allan Poe

Τρία χάικου: νυν / και / αεί - σκοτωμένη μέρα

2011-08-23T12:45:00.007+03:00

νυν

βάζω σε ταψί
τη σκοτωμένη μέρα
να ξεματώσει

και

πίσω απ’ τη μάσκα
καλού κακού θα κρύψω
μια προσωπίδα

αεί

ανοίγουν δρόμους
κάτω απ’τη φυλακή μου
οι αρουραίοι

νυν/και/αεί
τρία χάικου από το Ηλιακό ποδήλατο
του Βασίλη Πολύζου
εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 2003

σκοτωμένη μέρα
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2011

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (ΕΡΤ 1 1985, 1986, 1987) /4/ κόκκινοι κύκλοι στο σκοτάδι

2011-08-19T13:36:00.010+03:00

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (4)
(το κείμενο της ταινίας}
© Βασίλης Πολύζος 1985

VIII

Οι ψαροπούλες πίσω μας
χάνονται μες στη θάλασσα.

Μόνο οι λάμπες τους υπάρχουν
κόκκινοι κύκλοι
που χορεύουν στο σκοτάδι.

ΙΧ

Φτάνουμε στο λιμάνι ώρα 3 το πρωί. Αρχίζει το
ξεφόρτωμα. Τα ψάρια θα φύγουν από δω για
Βόλο με το φορτηγό.
Η βροχή έχει σταματήσει. Ο Πλατανιάς κοιμάται.
Μόνο ένα καφενεδάκι στο μώλο έχει ανοιχτά ακόμη τα
φώτα του, να πιούν μια λεμονάδα οι ναυτικοί μόλις
τελειώσουν το ξεφόρτωμα.

Χ

Πρωί
μόλις φανεί ο ήλιος
και σηκωθούν οι ρόδινοι αχνοί του απόβροχου
απ’ τα βουνά ένα γύρω
θ’ αστράψει η θάλασσα καθρέφτης
ως την άκρη του ορίζοντα.

Πάνω της θα γλιστράν οι ψαροπούλες
ρίχνοντας ίσκιους στ’ ακυμάτιστα νερά
μικρά γαλάζια όνειρα.

Τα ψαροκάικα θ’ αρχίσουν πάλι να ετοιμάζονται
κι από τις τέσσερις το απόγευμα θα φύγουν ένα ένα.

Μπήκε ο Ιούλης
ο μήνας ο θαλασσινός.

Κι όσο κρατάνε τα σκοτάδια
κι οι νύχτες είναι αφέγγαρες
βγαίνουν τα γρι γρι στο ψάρεμα।

ΤΕΛΟΣ
Βασίλης Πολύζος, Ιούλης 1985

Οι φωτογραφίες २ και 3(από πάνω προς τα κάτω)
είναι από τα καρε της ταινίας
Η φωτογραφία κάτω είναι από το ξεφόρτωμα
των ψαριών στον Πλατανιά (αρχείο μου)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Το ντοκιμαντέρ Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια
γυρίστηκε μετά από πρότασή μου το Μάη του 1985
για λογαριασμό της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα
και προβλήθηκε από την τηλεόραση της ΕΡΤ 1 το καλοκαίρι
του 1985, ξανα τον Ιούλιο του 1986 και για τρίτη φορά στις
26 Ιουλίου 1987.

Δημοσιογραφική επιμέλεια, σενάριο, αφήγηση: Βασίλης Πολύζος
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Λάκης Κυρλίδης
Μοντάζ: Σπύρος Ανακτορίδης
Σκηνοθεσία: Κώστας Φωτόπουλος

Το θέμα του ντοκιμαντέρ αυτού (Ψαρέματα με γρι γρι
στον Παγασητικό και πιο έξω) το έβλεπα ως ένα από μια
σειρά θεμάτων που ένιωθα πως χρωστούσα στο Βόλο και
το Πήλιο, όπως τα έζησα στα μαθητικά μου χρόνια.
Έτσι, έγραψα στο διάστημα 1984-1986, (μαζί με κάποια
μικρότερα για τον ίδια περιοχή, καθώς και με 40 περίπου άλλα
με αντικείμενο πάντοτε την ανάγνωση του ελληνικού χώρου}
τα κείμενα για τα ντοκιμαντέρ «Μπαλάντα για το Τρενάκι του
Πηλίου», «Η Κίτρινη Αποθήκη», «Τα 24 Χωριά», «Βολος, μια
πόλη θυμάται» και τα «Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια» (το
Πηλιορείτικο Κουιντέτο, όπως τα βάφτισα ως σύνολο}, με υλικό
απόλυτα οικείο και ζωντανό μέσα μου και με εκείνο που
φανερωνόταν ως δια μαγείας στη διάρκεια των γυρισμάτων.
Βασίλης Πολύζος, Αύγουστος 2011

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (ΕΡΤ 1 1985, 1986, 1987) /3/ «ξέρεις τι ψάρι τρώει ένα δελφίνι στην καθισιά του;»

2011-08-16T16:27:00.013+03:00

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (3)
(το κείμενο της ταινίας}
©Βασίλης Πολύζος 1985

V

─ Τα δίχτυα αυτά, λέει ο Γιάννης, είναι για μικρά ψάρια.
Γαύρο, σαρδέλα, σαυρίδι και τα ρέστα. Γι’ αυτό οι τρύπες
τους είναι μικρές, να μην ξεφεύγει το ψάρι. Το δίχτυ που
βλέπεις ζυγίζει χίλια κιλά. Εξήντα οργιές πλάτος, τρακόσες
σαράντα μάκρος. Τώρα που κάναμε συνεταιρισμό μπο-
ρούμε και τ’ αγοράζουμε πολύ φθηνότερα. Παλιότερα
μας στοίχιζαν μια περιουσία.

Τα δίχτυα, με τα μολύβια στη μιαν άκρη και τους
φελλούς στην άλλη, κατεβαίνουν στο νερό σαν φράχτης.
Όση ώρα πέφτουν τα δίχτυα, το καΐκι κάνει μανούβρες, να
τα φέρει κύκλο, να κλείσουν ολόγυρα τα ψάρια, εκεί που
έχουν συναχτεί θαμπωμένα από τις λάμπες.

VI

Στο μεταξύ ο καιρός έχει γυρίσει. Ψιλόβροχο κι αέρας,
όπως το περίμενε από ώρα ο καπετάνιος, ειδοποιημένος
με τον ασύρματο από τα γρι γρι που τράβηξαν πιο πέρα.

Όχι, βέβαια, σπουδαία πράματα, μα όσο και να ’ναι σ’
εμποδίζουν στη δουλειά, σε κάνουν να βιάζεσαι.

Το μαγγάνι μαζεύει το τεντωμένο συρματόσχοινο,
σφίγγοντας το σάκο των διχτυών. Όλο το πλήρωμα
δουλεύει αυτή την ώρα. Άλλοι ανεβάζουν τα δίχτυα κι
άλλοι τα ταχτοποιούν στην πρύμη και στην πλώρη, όπως τα
φέρνει ο μαγγανάς, τινάζοντάς τα να φύγει το Θαλασσινό
νερό από πάνω τους.

Μια σκέψη είναι στο μυαλό του καθενός. Να δούμε τι θα
βγάλουμε απόψε, δεν φαίνεται πολύ το ψάρι. Αν κρατήσει
ο καιρός, μπορεί και να ξανακαλάρουμε.

VII

Σαυρίδια. Λιγοστή καλάδα. Καμιά εικοσαριά τελάρα, τα
υπολογίζει με το μάτι ο καπετάνιος πριν να τ΄αδειάσουν
ακόμα στο μεγάλο κάδο.
Δε φαίνεται ευχαριστημένος.
─ Να δεις άλλες φορές, μου κάνει, να μην έχουμε πού να
βάλουμε το ψάρι. Να βουλιάζει το καΐκι από το βάρος. Ας
είναι, τα ’χει αυτά η δουλειά μας. Ήταν και κείνα τα
δελφίνια που περάσαν κατά ώρα δέκα. Μπορεί να διώξανε
τα ψάρια.
─ Ξέρεις τι ψάρι τρώει ένα δελφίνι στην καθισιά του;
ρωτάει σε λίγο.
Δεν μπορώ να του δώσω απάντηση.
Ο καιρός δε λέει να στρώσει, όσο πάει χαλάει. Μέσα
στον Παγασητικό βρέχει καρεκλοπόδαρα.
Για απόψε τελειώσαμε. Γυρίζουμε στον Πλατανιά.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

το εικαστικό και φωτογραφικό υλικό
είναι του Βασίλη Πολύζου

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (ΕΡΤ 1 1985, 1986, 1987) /2/ η μοναξιά του λαμπαδόρου

2011-08-11T17:27:00.008+03:00

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (2)
(το κείμενο της ταινίας}
©Βασίλης Πολύζος 1985

{Απαραίτητη διεκρίνιση:
Οι φωτογραφίες του Βασίλη Πολύζου που παρουσιάζονται
από το προσωπικό του αρχείο σε τούτο το μπλογκ,
καθώς και στο μπλογκ Διζιλάνδη κατά καιρούς
και σε συνάφεια προς τα κείμενα των αναρτήσεων,
δεν έχουν καμιά απολύτως σχέση με τις φωτογραφίες
συνονόματων, που προβάλλονται
σε διάφορες φωτογραφικές λέσχες (Μεσολογγίου,
Θεσσαλονίκης, Πανοράμιο κλπ κλπ κλπ),
ούτε ο ίδιος, προφανώς, με τους κατά πάντα
άξιους αυτούς συνεπώνυμους.
Αυτά για να μην μπερδευόμαστε και
προς άρσιν κάθε σύγχυσης.
Βασίλης Πολύζος, συγγραφέας}

ΙΙΙ
Το Πήλιο απλώνεται –ένα μπράτσο στο Αιγαίο-
κλείνοντας στον κόρφο του τον Παγασητικό.
Κι εκεί κοντά στην κλείδωση του αγκώνα
το ψαροχώρι ο Πλατανιάς
λιμάνι απάνεμο να πιάνουν τα καΐκια,
έχει τη Σκιάθο αριστερά
κι αντίκρυ του την Εύβοια.

Ώρα νωθρή –απομεσήμερο.
Στα μαγαζιά αποφάγανε οι πελάτες
μα δεν κουνάν απ’ τις καρέκλες τους
κάτω απ’ τις απλωμένες τέντες
κοιτάζοντας πέρα τη θάλασσα
τις ψαροπούλες που γλιστράν στο διάφανο νερό
αφήνοντας μικρούς γαλάζιους ίσκιους πίσω τους
καθώς τις κουμαντάρει με κουπί ο λαμπαδόρος
νά ’ρθουνε δίπλα στο καΐκι.

Σε λίγο τα γρι γρι θ’ αρχίσουνε να βγαίνουν.
Στερνό θα βγει το πιο μεγάλο, ο «Κωσταντίνος»,
είκοσι τρία μέτρα πλώρη-πρύμη
πλήρωμα δώδεκα νομάτοι
κι ο καπετάνιος δεκατρείς.

Φτιαγμένο το σκαρί του από ιρόκο
ξύλο αφρικάνικο
που δυναμώνει μέσα στο νερό και σφίγγει
- παράπονο δεν έχει ο καπετάνιος
απ’ όταν το αγόρασε μισό μισό με τον με τον μικρότερο αδερφό του
Δώδεκα χρόνια τώρα
δε χρειάστηκε μεγάλο μερεμέτι
καμιά φορά μονάχα να του καθαρίσουνε τα ύφαλα
στον ταρσανά που είναι απέναντι στο Βόλο,
στα Πευκάκια.

ΙV

Τραβάμε απάνω το σανίδι.
Φεύγουμε.

Τραβάμε ανάμεσα Εύβοια και Σκιάθο. Πίσω οι δυο
βάρκες , με τις λάμπες τους, κυλάν στ’ αυλάκι που χαράζει η
καρίνα.
Στο καΐκι η δουλειά γίνεται συντροφικά, μπορείς να πεις
και δυο κουβέντες με τους άλλους, εκεί που μπαλώνεις τα
δίχτυα, να ζητήσεις ένα τσιγάρο, αν ξέμεινες.
Μα ο λαμπαδόρος, καθισμένος κατάχαμα στη βάρκα
του, υπομονεύει αμίλητος, ώρες ατέλειωτες, παρέα με τις
σκέψεις του μονάχα.
Αφήνουμε δεξιά μας το Ποντικονήσι, με το μικρό του
φάρο μια σβηστή πυγολαμπίδα.
Δυο γλάροι που μας πήραν το κατόπι, χαράζουν κύκλους,
κόντρα στον ήλιο, με τις φτερούγες τους πορφυρωμένες.
Όρθιος στη γέφυρα ο καπετάνιος, έχει το μάτι στο
ραντάρ.
Ρίχνουμε άγκυρα.
Στις βάρκες τους οι λαμπαδόροι ξυπνάν από το λήθαργο.
Δουλειά τους τώρα να φουντάρουν, για να πιάσουνε τα
ρεύματα.
Ηλιοβασίλεμα.
Οι μηχανές σβηστές. Απόλυτη γαλήνη.
Θέλουμε ώρα ακόμη ώσπου να ρίξουμε τα δίχτυα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

οι φωτογραφίες 2 και 3 (η μοναξιά του λαμπαδόρου)
είναι από τα καρέ της ταινίας

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια (ΕΡΤ 1 1985, 1986, 1987)

2011-08-08T21:48:00.008+03:00

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Το ντοκιμαντέρ Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια
γυρίστηκε μετά από πρότασή μου το Μάη του 1985
για λογαριασμό της εκπομπής Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα
και προβλήθηκε από την τηλεόραση της ΕΡΤ 1 το καλοκαίρι
του 1985, ξανα τον Ιούλιο του 1986 και για τρίτη φορά στις
26 Ιουλίου 1987.

Δημοσιογραφική επιμέλεια, σενάριο, αφήγηση: Βασίλης Πολύζος
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Λάκης Κυρλίδης
Μοντάζ: Σπύρος Ανακτορίδης
Σκηνοθεσία: Κώστας Φωτόπουλος

Το θέμα του ντοκιμαντέρ αυτού (Ψαρέματα με γρι γρι
στον Παγασητικό και πιο έξω) το έβλεπα ως ένα από μια
σειρά θεμάτων που ένιωθα πως χρωστούσα στο Βόλο και
το Πήλιο, όπως τα έζησα στα μαθητικά μου χρόνια.
Έτσι, έγραψα στο διάστημα 1984-1986, (μαζί με κάποια
μικρότερα για τον ίδια περιοχή, καθώς και με 40 περίπου άλλα
με αντικείμενο πάντοτε την ανάγνωση του ελληνικού χώρου}
τα κείμενα για τα ντοκιμαντέρ «Μπαλάντα για το Τρενάκι του
Πηλίου», «Η Κίτρινη Αποθήκη», «Τα 24 Χωριά», «Βολος, μια
πόλη θυμάται» και τα «Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια» (το
Πηλιορείτικο Κουιντέτο, όπως τα βάφτισα ως σύνολο}, με υλικό
απόλυτα οικείο και ζωντανό μέσα μου και με εκείνο που
φανερωνόταν ως δια μαγείας στη διάρκεια των γυρισμάτων.
Βασίλης Πολύζος, 8 Αυγούστου 2011

Μικρά Θαλασσινά Φεγγάρια
(το κείμενο της ταινίας}
©Βασίλης Πολύζος 1985

Από Μάρτη μέχρι Νοέμβρη
όσο κρατάν τα σκοτάδια
κι οι νύχτες είναι αφέγγαρες
βγαίνουν στο ψάρεμα τα γρι γρι.

Οι λάμπες τους
μικρά θαλασσινά φεγγάρια
μια πιθαμή πάνω απ΄ το νερό
πλανεύουν με το φως τους
το γαύρο
τη σαρδέλα
τον κολιό
τη γόπα
τη μαρίδα.
Κι έτσι όπως παν κοπαδιαστά
τα σέρνουν θαμπωμένα μες στον κύκλο τωνδιχτυών.

Μπορεί και κάνα θράψαλο
να μπερδευτεί μαζί τους
εκεί που καταπίνει ένα τόσο δα σαυρίδι
και να βρεθεί παρέα στην ψαροκασέλα.

II
Στο λιμάνι του Βόλου
τα γρι γρι ετοιμάζονται να βγουν.

Δεκαεφτά τον αριθμό
άλλα εδώ, τα υπόλοιπα στον Πλατανιά
καθένα με τις ψαροπούλες του
θ’ αρχίσουν από ώρα τέσσερις τ’ απόγευμα να φεύγουν
ένα ένα
τραβώντας ανοιχτά στον Παγασητικό
κι άλλα πιο πέρα
κατά Αλόννησο, Σκόπελο, Σκιάθο
μπορεί ακόμη
κι απάνου μέχρι τη Χαλκιδική.

Το ψάρι είναι όπου το βρεις
δε στέκεται ακίνητο να το τρυγήσεις.

Τα ψαροκάικα
τρίζουν νωχελικά στις δέστρες τους
ιδρωμένα από τη ζέστα του μεσημεριού
αναπνέοντας λαδομπογιά και πίσσα.

Γερά σκαριά
φτιαγμένα στο Πέραμα ή στη Θάσο
με ονόματα απαράλλαχτα όπως τον παλιό καιρό
-«Γοργόνα», «Καπτα-Στεφανής», «Η Παναγιά Μαζί Μας».

-Καλή ψαριά!
τσουγκρίζουν οι ψαράδες τα μικρά ποτήρια τους
καθισμένοι ώρα 12 στους καφενέδες της παραλίας
να πάρουν μιαν ανάσα
πίνοντας μικρές γουλιές το ούζο
με προσφάι δυο θρούμπες κι έναν τσίρο
λιγομίλητοι
καθένας με τις έγνοιες του.

Σκέφτονται και τον καιρό
που ’ναι ακόμα ύποπτος
δεν το ’χει τίποτε το βράδυ να γυρίσει
να φέρει κάνα ξαφνικό μπουρίνι
να πάει τζάμπα ο κόπος τους.

-Καλή ψαριά!
ξανατσουγκρίζουνε τα ρακοπότηρα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

καλοκαιριάτικες ρίμες για τον Αχιλλέα μου

2011-08-06T13:43:00.008+03:00

άλυτο

με το μυαλό μου χύμα
μετρούσα και μετρούσα
και νά βρω δε μπορούσα
πώς κάνει ΈΝΑ βήμα
η σαρανταποδαρούσα

άλυτο
από τα στιχάκια του Βασίλη Πολύζου
2002-2011

ο Αχιλλέας μου
ένα σκίτσο του Βασίλη Πολύζου
2011

ρίμες για το καλοκαίρι / κοιτάγματα

2011-08-03T10:00:00.009+03:00

κοιτάγματα
(σχεδόν μυθιστόρημα σε 10 στίχους)

καθότανε επάνω
σε μια κουρελού
και κοίταζε το Μάνο
που κοίταζε τη Λου
που κοίταζε τον Πάνο
που κοίταε τη Ραλλού
που κοίταζε το Θάνο
που κοίταε τη Μαλού
που κοίταζε ένα νάνο
που κοίταζε αλλού

παραλλαγή με σχεδόν συνώνυμα

καθότανε επάνω
σε μια κουρελού
και μπάνιζε το Μάνο
που έκοβε τη Λου
που μάτιαζε τον Πάνο
που εστίαζε στη Ραλλού
που τα 'ριχνε στο Θάνο
που 'γνεφε στη Μαλού
που κοίταζε ένα νάνο
που 'παιρνε μάτι αλλού

κοιτάγματα
του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή Φρόκαλα ή Frolicks
2001

ρίμες για το καλοκαίρι
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2004

ρίμες για το καλοκαίρι / Piccadilly

2011-07-30T12:52:00.005+03:00

Piccadilly
αφιέρωση

Παρασκευή ώρα δέκα
μπροστά στο Fortnum & Mason
στεκόταν γυμνή η Ρεβέκκα
―Κύριε ελέησον!―

Στον αφαλό είχε αχάτη
και δυο ρουμπίνια στις ρώγες
της κλείνω με νόημα το μάτι
μου γνέφει, «yes, oh yes,

τ’ άγγιγμα ένα φαρδίνι
και το φιλάκι μια πένα
στα όρθια ένα σελίνι
σπέσιαλ για σένα».

Piccadilly

ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή DIZZILAND
ΕΡΙΦΥΛΗ 2001

Piccadilly

μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου

2011

πρωινοί καθαρμοί / κρατώντας τη νάρκη πρόχειρα φιμωμένη με τη φτέρνα

2011-07-25T09:32:00.006+03:00

πρωινοί καθαρμοί

ήταν άλλο ταξίδι οληνύχτα
ο αγέρας έριχνε πάνω στο τζάμι της σοφίτας
δέκα πορφυρά φωνήεντα
ήταν άλλες ώρες γεμάτες έρωτα
o joy to joyce o bread to brendan
η μάριον ιρλανδέζα πόρνη
βαφτισμένη coleen
πιάνεται από τα κάγκελα του κρεβατιού
σε πόζα darkglencomehither
βγάζοντας τη γλώσσα crème de la crème
στους αγίους πάτρικ και κολόμπα
vola vola colomba
κρατώντας τη νάρκη πρόχειρα φιμωμένη
με τη φτέρνα
οληνύχτα ο αγέρας έριχνε πάνω στο τζάμι
ένα μαύρο φωνήεν
επίκειται
επίκειται
φάνηκαν οι πηγές της αβύσσου
χάθηκαν οι εράσμιες λέξεις
αύρα ζέφυρος φόρμιγξ τέττιξ
χάθηκαν οι πιλοτικές ημέρες
του έαρος
οι πρωινοί καθαρμοί των πελαργών
the morning ablutions of the poets

Βασίλης Πολύζος
πρωινοί καθαρμοί
από το βιβλίο μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ*
και άλλα αμφίδρομα, εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2008

κρατώντας τη νάρκη πρόχειρα φιμωμένη με τη φτέρνα
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2007

glissando

2011-07-22T07:55:00.004+03:00

glissando

Ένα ρολόι quartz
καταμεσής του ορίζοντα
μπράτσο-πήχυς μονίμως σ’ ορθή γωνία
id est
από φυλακής πρωίας
απαγορεύεται η διέλευση των κύκνων.

Πώς θα διαλάθουμε την προσοχή των αγαλμάτων
that is the question:
το πέρασμα απ’ τη σιωπή της πέτρας
στο φλοίσβο των υδάτων.
Πίσω απ’ τα ιδρωμένα πεύκα
καίνε βεγγαλικά οι πυγολαμπίδες
καθώς η νύχτα ξεκουμπώνει το πουκάμισό της.

Βασίλης Πολύζος, glissando
από το Ηλιακό Ποδήλατο, Μεταίχμιο 2003

glissando, μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2007

sexhibitionism

2011-07-21T10:03:00.005+03:00

s
se
sex
sexh
sexhi
sexhib
sexhibi
sexhibit
sexhibiti
sexhibitio
sexhibition
sexhibitioni
sexhibitionis
sexhibitionism

sexhibitionism
ένα αιχμηρό σονέτο του Βασίλη Πολύζου
© Βασίλης Πολύζος 2009

sexhibitionism
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2009

inter alia / γλωσσήματα στα περιθώρια των σελίδων

2011-07-18T23:01:00.005+03:00

inter alia

ώρα 12:00 ήρθε ο εκτιμητής
ως είθισται
κι όπως το περιμέναμε

κι όμως δεν είχαμε προβλέψει
να σκουπίσουμε τα αίματα
από το κεφαλόσκαλο

ο καλόγερος στο χoλ
κάτω απ’ το άγρυπνο βλέμμα του καθρέφτη
προσπαθούσε να κρύψει τις ενοχές του
σε τέσσερα καπέλα

το φοξ τεριέ πανικόβλητο
μας ακολουθούσε κατά πόδας
γρούζοντας lord have mercy

εν πάση περιπτώσει την τελευταία στιγμή
στοιβάξαμε φύρδην μίγδην τους ανέμους
στη ντουλάπα της κρεβατοκάμαρας
για μια ψευδαίσθηση νηνεμίας

το μεγάλο σαλόνι
κλειδωμένο μετά θάνατον στο παρελθόν του
μύριζε Καβάφη

καπνός αιγυπτιώτης
και γυαλιά μυωπίας επιτραπέζια
είχαν διαβρώσει το ήθος των βιβλίων

ο κλητήρας παρουσία όλων
πήρε στα χέρια του μια πραγματεία
σχήμα octavo
με τίτλο Mons Veneris

την ξεφύλλισε σαλιώνοντας γλωσσήματα
στα περιθώρια των σελίδων
inter alia:
α. η Αφροδίτη στην προμετωπίδα
υψώνοντας λευκή σημαία
β. pretty woman
pretty pretty woman
γ. οι δύο μαστοί σου
ως δύο νεβροί δίδυμοι δορκάδος
οι νεμόμενοι εν κρίνοις
δ. sex specialis derogat sex generali

ώρα δώδεκα παρά πέντε
βγήκαμε στον πηγαιμό για την Ιθάκη

inter alia, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή προς ρωμαίους 2002-2003

inter alia, μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2008

Selective Default 2 / αλλόκοτα όντα στο εκθετήριο

2011-07-15T11:53:00.010+03:00

αλλόκοτα όντα στο εκθετήριο

Οι λέξεις που ξόδεψα ασυλλόγιστα
άφησαν μαύρες τρύπες στη μνήμη μου.
Ίσως και να μην ωφελούσαν•
ίσως να προσποιούμαι πως δεν καταλαβαίνω
το θρόισμα πίσω απ’ τις κλεισμένες πόρτες.

Δεν είχα ονόματα να τους αναγνωρίσω.
Μπορεί και να ‘ταν οι ίδιοι που συνάντησα
παίρνοντας το λεωφορείο στις οχτώ και τέταρτο
καμωμένοι με ψαλίδι και χρυσόχαρτο,
οι ίδιοι που με χαιρετούσαν μέσα από τη γόνδολα
στο μεγάλο κανάλι προ αμνημονεύτων
ψάχνοντας τη Βενετιά για βελόνια
κι οι ίδιοι στις πιρόγες αναπλέοντες τον ποταμό Ζαμβέζη,
ο Δούκας Σιγισμούνδος ο Παχύς της Κάτω Σαξονίας,
ο επονομασθείς Faccia di Culo
κι ο Επίσκοπος Μποτόλφος –ballerina assoluta-
χορεύοντας στη μίτρα του δυο χρυσά φίδια
κι η αυστηρή Παρθένος με την ξύλινη κοιλιά
κι ο μύωπας φαρμακοτρίφτης που ετοίμασε
τα καταπότια της Ιουλιέτας μου
κι ο γελαστός μου γείτονας της Κυριακής,
με τους αγκώνες του πάνω στο φράχτη,
που πάει η γλώσσα του ροδάνι, εξηγώντας
το υπερούσιο της Mitsubishi.

Ποια να ‘ναι η θερμοκρασία των χρωμάτων τους;
Καθώς μου γνέφουν μέσα απ’ τον καθρέφτη
δεν έχω ονόματα να τους αναγνωρίσω.

αλλόκοτα όντα στο εκθετήριο
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή DIZZILAND, εκδ. ΕΡΙΦΥΛΗ 2001

selective default 2
ένα εικαστικό σχόλιο του Βασίλη Πολύζου 2011

Έλενα / πορτρέτο γυναίκας

2011-07-10T11:17:00.005+03:00

Έλενα

αφιέρωση

ένα σπλατς αίματος στον καθρέφτη
παραμορφώνει τα χίλια της πρόσωπα
τις χίλιες αναμονές της
τις χίλιες διαγραφές της
τα μοβ χείλη της

πίσω της
στον αόρατο τοίχο ένα καρφί
όπου κρέμασε το μαύρο μάξι παλτό της
έναν γυμνό πίνακα
μια τυφλή σονάτα
ένα σπινθηρογράφημα πάθους

έπειτα
στη νύχτα της ασφάλτου
με τα βαριά οχήματα αλαλάζοντα
δίπλα της
τυλίχτηκε στα γόνατά της
ένα κουβάρι
χωρίς είδος
χωρίς κάλλος
μια σιωπή που καταρρέει
κι ανασυντίθεται εσαεί
στα χέρια του ταχυδακτυλουργού

μετά την πτώση του ηλίου
βαδίζω στην έρημο μαζί της
πέρα από τις εφτά πύλες της σοφίας
όπου ποτέ δεν άνθισε κρίνος

Έλενα © Βασίλης Πολύζος 21.5.2006

Έλενα, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου από τη συλλογή
μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ* και άλλα αμφίδρομα
εκδ. Απόπειρα 2008

πορτρέτο γυναίκας, ακουαρέλα
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2011

Ο Αιμίλιος ανά τας ρίμας, τας ρύμας και τας αγυιάς / επιστροφή στη Διζιλάνδη

2011-07-07T09:52:00.006+03:00

Τα ταξίδια του Αιμίλιου

θα σου στείλω μάνα
ένα κουτί σπίρτα
από την Ιρλανδία
Brendan Behan, The Hostage
μετάφραση Βασίλης Ρώτας

Θα σου φέρω απ’ το Λονδίνο
έναν ψόφιο πιγκουίνο
θα σου φέρω απ’ το Παρίσι
ένα σέξι κυπαρίσσι.

Θα σου φέρω απ’ το Περού
μια ξεκούρδιστη μαϊμού
κι απ΄ το Αζερμπαϊτζάν
αστακούς σε σελοφάν.

Θα σου φέρω απ’ το Σικάγο
έναν σιτεμένο τράγο
θα σου φέρω απ΄ την Καλκούτα
μια μικρή κόμπρα σε κούτα.

Θα σου φέρω απ΄ τη Μοντάνα
μια καουμπόισσα πουτάνα
κι απ' την Ιερουσαλήμ
ένα γκέι χερουβίμ.

Θα σου φέρω ένα ξόρκι
από τη Νέα Υόρκη
κι ένα πονεμένο γράμμα
απ’ τα αρχεία του Ομπάμα

Θα σου φέρω κελεμπία
και φακίρη απ΄ την Ινδία
κι απ’ το ωραίο Βερολίνο
Άγγελα με κρινω-λύνω.

Θα σου φέρω απ’ τις Βρυξέλλες
δέκα διψασμένες βδέλλες
και για τελευταίο μνημόνιο
μια γεμάτη κούπα κώνειο

Βασίλης Πολύζος
Τα ταξίδια του Αιμίλιου
από τη συλλογή

ρίμες

επιστροφή στη Διζιλάνδη
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2011

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου: Επιμύθιον

2011-07-03T11:24:00.008+03:00

ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΖΩΣΙΜΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ

..........Ε Π Ι Μ Υ Θ Ι Ο Ν

{Από το χειροποίητο ανάτυπο του Οκτωβρίου 2005 (εικόνα επάνω)
από όπου και η εικονογράφηση που δημοσιεύεται εδώ, καθώς και
στις προηγούμενες αναρτήσεις}

Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο βιβλίο μου Επίλογοι
και άλλα Κεκραγάρια (εκδόσεις ΕΡΙΦΥΛΗ, 1999). Όπως
διευκρινιστικά σημείωνα τότε:
Στη «Διήγησιν Ζωσιμά» όλα τα στοιχεία (χρονικό, υποσημειώσεις,
τεριρέμ,χειρονομίες) είναι παγιδευμένα στην τροχιά του «μύθου». Οφείλω
πάντως να διευκρινίσω ότι ο Ιωάννης Κουζέλης δεν ταυτίζεται, κατά την
πρόθεσή μου,με τον σύγχρονό του, μεγάλο Βυζαντινό μελοποιό Ιωάννη
Κουκκουζέλη, ούτε ο Umberto Ecco με τον Umberto Eco. Η ηχητική
ομοιότητα είναι και στις δύο περιπτώσεις εντελώς συμπτωματική.

Από μεταγενέστερη παραβολή με το πρωτότυπο, που
έγινε τον Μάρτη του 2004 με προσωπική επίσκεψή μου
στον Καθεδρικό του Malisbury και ειδική άδεια
του Αρχιεπισκόπου του C. (προς τον οποίο θεωρώ
υποχρέωσή μου να εκφράσω για μια ακόμη φορά τις
ευχαριστίες μου), προέκυψε ότι στην αρχική δημοσίευση
είχαν παραλειφθεί οι λέξεις «το θαυμάσιον τούτο» από
την πρώτη σειρά της διήγησης. Για την αποφυγή άλλων
λαθών, παρόλο που η άδεια το απαγόρευε ρητά,
φωτογράφισα κρυφίως το πρωτότυπο. Οφείλω να
ζητήσω δημοσία συγγνώμη για το ατόπημα, αλλά
ο πειρασμός ήταν ακατανίκητος. Σε επιστολή που
έστειλα στις 17 Απριλίου 2004 (κατόπιν εορτής)
στον Αρχιεπίσκοπο, δεν βρήκα τίποτε καλύτερο από
το να αντιγράψω τον αμαρτωλό Geoffrey Chaucer:
«Wherefore I beseek you meekly, for the mercy of God,
that ye pray for me that Christ have mercy on me
and foryive me my guilts».

2011-07-03T11:06:00.008+03:00

Το κείμενο που παρουσιάζεται τώρα εδώ δεν διαφέρει
από εκείνο των Κεκραγαρίων παρά μόνο ως προς
τις τρεις λέξεις που αναφέρω πιο πάνω. Περιλαμβάνει
επίσης τις υποσημειώσεις της αρχικής δημοσίευσης
και τις παρεμβολές του ανώνυμου στιχοπλόκου.
Όμως για πρώτη φορά, χάρις στη φωτογράφιση, το
κείμενο εμφανίζεται στην αυθεντική τυποτεχνική του
μορφή, με το εξώφυλλο, τις εικόνες και τα πρωτο-
γράμματά του. Ακόμη, για λόγους πληρέστερης τεκμη-
ρίωσης, περιέλαβα εδώ σε φωτογραφική αναπαραγωγή
(εκτός κειμένου) τα εξώφυλλα των βιβλίων Acta
Sanctorum και Scriptorum Ecclesiasticorum Analecta*,
καθώς και δύο σπάνιες εικόνες με θέμα την Ηλιοδώρα**
από το βιβλίο περί της τέχνης της πορνικής ζωγραφίας
που εκδόθηκε λαθραία, αναλώμασι φιλομούσων
ομογενών, στη Βενετία το 1802 εκ της τυπογραφίας
Φιλοποίμενος Βλαστού. Η κυκλοφορία του βιβλίου
αυτού, που επίσης παρουσιάζεται εδώ για πρώτη φορά
το εξώφυλλό του***, απαγορεύτηκε το 1803 με το
edictum non omnia possumus omnes του πάπα
Ουρβανού XV.
Βασίλης Πολύζος
Malisbury, Οκτώβριος 2005

*δες ανάρτηση 25 Ιουνίου 2011
** δες ανάρτηση 26 Ιουνίου 2011
***δες εικόνα επάνω

Η φωτογραφία του Αιμίλιου, ανάτυπο από το φύλλο
της εφημερίδας Ο Ταχυδρόμος της Διζιλάνδης της 16
Φεβρουαρίου 1997, είχε ληφθεί από την δημοσιογράφο
Mathilde K. κατά την ανακοίνωση της ανακάλυψης
του χειρογράφου Ζωσιμά.

Βασίλης Πολύζος, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου
Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια, Εριφύλη 1999

Κείμενο, τεριρέμ, ζωγραφιές © Βασίλης Πολύζος 1999, 2005

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου (4)

2011-07-01T18:26:00.006+03:00

ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΖΩΣΙΜΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ (4)

Και ως εσημειώθη επί της ψυχής του Μαΐστορος το Σημάδιον
της Φθοράς, ανέπτη απ’ αυτού το όραμα. Και σιγή εγένετο
εν τω Κήπω των Χερουβικών ως ημιώριον. Και ήνοιξαν οι
οφθαλμοί του σοφού εκείνου Μελωδού και κατενόησεν
ούτος, ότι τα μουσικά σημεία λελανθασμένως εξηγούντο εν τω
βιβλίω• ότι αληθώς ταύτα η αρχαία Αλφάβητος του έρωτος
ήσαν. Και φόβος μέγας επεσκίασε το πνεύμα αυτού. Και επί
νύκτας τρεις και ημέρας τρεις ο τάλας ουκ εκοιμήθη, ουδ’
ύπνωσεν, αλλ’ επί της στρωμνής κατέκειτο πυρέσσων και
γλώσσαι φλογός περιίπταντο κύκλω αυτού.

2011-07-01T18:15:00.005+03:00

Τη δε πεντεκαιδεκάτη του αυτού μηνός, όρθρου βαθέος
εγερθείς ο ταλαίπωρος, ενεδύθη σάκκον τρίχινον και τριβώνιον
και εζώσθη σχοινίον. Και παραλαβών το χειρόγραφον ανεχώρησε
νήστις. Και ωδοιπόρει ημέρας τεσσαράκοντα. Φθάσας δε εις
βάραθρον το καλούμενον Καιάδας -παρά δε τοις εντοπίοις
Δρακότρυπα- έστηκεν επί το χείλος του φοβερού εκείνου
χάσματος. Και πρώτον έρριψε πέτραν και ηκροάζετο επί μακρόν.
Και ουκ ανέβη έως αυτού κρότος, ειμή μόνονοιμωγή ανέμου
και κρωγμός κοράκων. Και είτα έρριψε καυκίον χελώνης. Και
ουκ ανέβη έως αυτού κρότος, ειμή μόνον οιμωγή ανέμου
και κρωγμός κοράκων.

Τότε εξαγαγών το χειρόγραφον εκράτει τούτο άνωθεν του
Βαράθρου και είπε ταύτα: «Ω, τάλας εγώ• ότι εις μάτην
έγραψά σε και εις μάτην Σοφία Κυρίου ωδήγησε την χείρα μου.
Αλλ’ η σοφία έρωτος γυναικός υπεραίρει την σοφίαν Κυρίου
και πόθος γυναικός υπεραίρει φόβον Θεού. Ιδού γαρ ότι
ελάτρευσα το κτίσμα παρά τον Κτίσαντα».
Και ταύτα ειπών, έρριψε το βιβλίον εις το βάραθρον, ώστε
εχάθη τούτο δια παντός από προσώπου γης. Και καθεσθείς
εις το χείλος της αβύσσου έκλαιε πικρώς.

[Σημείωση
Με εξαίρεση τις κακότεχνες παρεμβολές από το χέρι ανώνυμου
στιχοπλόκου, το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο από το βιβλίο
του W. Longevius Acta Sanctorum, Lipsiae 1645, τίτλος ΧΙV,
«Διήγησις Ζωσιμά ιερομονάχου του εν Άθωνι». Το μόνο σωζόμενο
αντίτυπο του βιβλίου αυτού φυλάσσεται στο Chapter House
του Καθεδρικού Ναού του Malisbury (Μώλσμπερυ), δίπλα στη
Magna Carta. Αποτελεί προϊόν κακής αντιγραφής το παραλλαγμένο
κείμενο που παρουσιάστηκε στα 1983 από τον Umberto Ecco
με αναφορά στο έργο του pseudo-Fabianus Scriptorum
Ecclesiasticorum Analecta, Roma 1750.]

Βασίλης Πολύζος, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου
Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια, Εριφύλη 1999

Κείμενο, τεριρέμ, ζωγραφιές © Βασίλης Πολύζος 1999, 2005

ακολυθεί: ΕΠΙΜΥΘΙΟΝ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου (३)

2011-06-28T10:55:00.007+03:00

ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΖΩΣΙΜΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ (3)

Αλλ’ η δέησις του Οσίου ουκ εισηκούσθη. Και η ηδύγελως
Ηλιοδώρα, κιχλίζουσα και τους χρυσούς πλοκάμους χερσί
λικμίζουσα, έρραινε μύρα Κύπριδος επί την διάνοιαν
του Μελωδού. Και ορχουμένη εμιμείτο μέλισσαν μυζώσαν
νέκταρ ανθέων και Αντιόπην εν περιπτύξει Σατύρου και Λήδαν
επιβαίνουσαν κύκνου και φορβάδα υφ’ ίππον αναβάτην. Και
δακτύλοις απτομένη εκιθάριζε τας αισθήσεις του ευσεβούς
ασκητού από υπάτης έως νήτης. Και ανήγαγε την επιθυμίαν
αυτού έως άκρου του στόματος• ότι ελύθη η καρδία αυτού,
αι δε φρένες αυτού ετάκησαν ωσεί κηρός από προσώπου
πυρός. Και μη δυνάμενος αντιστήναι προσέπεσε και αψάμενος
των γονάτων αυτής ικέτευε λέγων (άπερ η χειρ μου ου στέργει
γράφειν) : «Ίλεως, ίλεως γενού μοι, Ηλιοδώρα΄ ότι νυν έγνωκα,
ότι κρείσσων ώρα μία μετά σου υπέρ ζωήν όλην οσιότητος
εν γη ερήμω. Την επιθυμίαν της σαρκός μου δος μοι και την
θέλησιν των χειλέων μου μη στερήσεις με. Τας οδούς σου,
Κόρη, γνώρισόν μοι και τας τρίβους σου δίδαξόν με. Οδήγησόν
με επί την αλήθειάν σου• ότι ετοίμη η καρδία μου προς Σε».

[C.V. Ηλιοδώρας
Ολημερίς ζωγράφιζε
πάνω στους γκρίζους τοίχους της απόγνωσης
ψηλόλιγνους ηλίανθους
κι ιπτάμενα ορθόπλωρα ιππάρια
προσβάλλοντας τη δημοσία αιδώ.
Τις νύχτες άνοιγε το σώμα της στην Όστρια
και στα λιπόσαρκα σβησμένα αστέρια
που ανέβαζε το κύμα ως το κατώφλι της.
Στο θάνατό της -δυστυχώς έφυγε τόσο νέα-
η εν Τριόδοις Σύνοδος την ανακήρυξε
Αειπάρθενο των Graffiti.]

2011-06-28T10:30:00.008+03:00

Και είπεν αυτώ η Ορχηστρίς (και η φωνή αυτής ηδεία ως άσμα
Σειρήνων): «Στήσον σεαυτόν και χόρευσον μετ’ εμού! Μόνη
γαρ αλήθεια η κίνησις ανδρός και γυναικός εν ορχήσει έρωτος,
σώμα σώματι, χείλη χείλεσι, μέλη μέλεσι• τότε δη τα μέλη
του σώματος μέλη μουσικής αμβρόσια γίγνονται. Και ιδού εγώ
σοι δείξω ποία αληθώς τα Σημάδια και αι Χειρονομίαι και πάσαι
αι Συνθέσεις, ας γέγραφας εν τω βιβλίω αλλ’ ουκ έγνως».

Και πιάσασα αυτόν από των χειρών ήγειρε. Και εν εκείνη τη
νυκτί εχόρευσε μετ’ αυτού τα μουσικά Σημάδια μετά πάσης
Χειρονομίας και Συνθέσεως, σώμα σώματι, χείλη χείλεσι, μέλη
μέλεσιν, ούτω:

Κράτημα ― Πεταστή ― Γορθμός
Όρθιον ― Τρομικόν ― Στρεπτόν
Ανάβασμα ― Κούφισμα ― Σταυρός
Ουράνισμα ― Σείσμα ― Τρίχισμα
Παρακάλεσμα ― Κύλισμα ― Κρούσμα
Πίασμα ― Χόρευμα ― Βυθόν
Νεαχνέ ― Αργόν ― Γοργόν
Έξαρξις ― Ανάπαυμα ― ΦΘΟΡΑ

συνεχίζεται

Βασίλης Πολύζος, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου
Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια, Εριφύλη 1999

Κείμενο, τεριρέμ, ζωγραφιές © Βασίλης Πολύζος 1999, 2005

Οι 2 εικόνες αυτής της ανάρτησης (επάνω) είναι χαρακτικά
του Ludwig Kozma
από την έκδοση του βιβλίου μου Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια
(Εριφύλη 1999), όπου πρωτοδημοσιεύτηκε η Διήγησις Ζωσιμά

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου (2)

2011-06-26T10:09:00.005+03:00

ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΖΩΣΙΜΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ (2)

Και ιδού, μεσούσης ημέρας, αληθώς σοι λέγω, αμήν, αμήν,

[φύσηξε ξάφνου λύδιος άνεμος ηδονικός
ριπίζοντας τραγούδια ανόσια και βαριά αρώματα
και στεναγμούς βαρύαυλου και σαμβύκης
κι ανατριχιάσαν σύγκορμα οι αγγέλοι
πίσω απ’ τις λόχμες των ψηφιδωτών
κι άνοιξαν στις ουρές των παγωνιών κόκκινα αστέρια]

επάρας ο Ιωάννης τους οφθαλμούς αυτού κατέναντι είδε
και ιδού, γυνή αχίτων –ως η θυγάτηρ Φαραώ κατέβη
λούσασθαι επί τον ποταμόν- και φέγγος ην επ’ αυτής
ηδύπνοον από ξανθής χαίτης έως δακτύλων των ποδών
αυτής• ότι νιφετός ανθέων επί της κεφαλής αυτής και οι
μαστοί αυτής μήλα εύοσμα και οι μηροί αυτής ωσεί θωπεία
κρίνων σχιζομένων γλυκεί ζεφύρω

2011-06-26T10:05:00.004+03:00

Και εξεθαμβήθη ο Ιωάννης και ουκ ηδύνατο αποστρέψαι το
Πρόσωπον αυτού, η δε γλώσσα αυτού εκολλήθη τω λάρυγγι
αυτού. Και διελογίζετο προς εαυτόν: «Τι το ορώμενον; Ουκ
έστιν αύτη η φιλέραστος ορχηστρίς τούνομα Ηλιοδώρα και
παρ’ Έλλησι Σατύρη και Καλλίστιον, ης την σαγήνην φεύγων,
ως άλλος Ιωσήφ τας ηδονάς της Αιγυπτίας, έδραμον νύκτωρ
εκ του Παλατίου της Κωνσταντίνου Πόλεως από ετών τριάκοντα
αναβάς εις το Όρος τούτο το Θεοβάδιστον; Και ιδού νυν αύτη
ενώπιόν μου η θυγάτηρ Ιεζάβελ και Ηρωδιάδος και Δαλιδάς.
Και ημέρα μία ου παρήλθεν επ’ αυτής• ότι το πρόσωπον αυτής
ως γλυκασμός των αγγέλων• και τα χείλη αυτής αβρότερα
κάλυκος ρόδου• και αι λαγόνες αυτής επιθυμία βασιλέων.
Άρα ουν εγώ εις μάτην παρέδωκα την θέλησίν μου εις μάστιγας;
Ουκ έστιν ίασις εν τη σαρκί μου; Ουκ έστιν ειρήνη εν τοις
οστέοις μου; Σώσον με, Κύριε, ότι εισήλθοσαν ύδατα έως
ψυχής μου».

[Σημείωση
Δεν είναι καθόλου περίεργο που ο Ζωσιμάς χρησιμοποιεί στην
αφήγησή του φράσεις από τους Ψαλμούς του Δαβίδ και από την
εκκλησιαστική υμνογραφία. Είναι όμως αξιοσημείωτο, ότι είχε
προφανώς υπ’ όψιν και κάποια συλλογή ερωτικών επιγραμμάτων
(του Μελεάγρου; του Αγαθία του Σχολαστικού; Του πρωθιερέα
Κεφαλά, ίσως;) όπως συνάγεται από τις αισθησιακές αναφορές του
στην Ηλιοδώρα.]

2011-06-26T09:56:00.004+03:00

[στου Henry’s φάνηκαν κόκκινα αστέρια
στα τοξωτά παράθυρα
μέσα από τις κουρτίνες του καπνού
κι ήταν χωρίς αμφιβολία τα μάτια των θαμώνων
την ώρα που περνούσε η Μις Σούπερ Μπλουτζίν
the most καλλίπυγος in the styling business
Αφροδίτη με ψηλα τακούνια
τοπ κρουαζέ σφιχτό από διάφανο μετάξι
γυαλιά Swarovski με χρυσές ανταύγειες
επί πώλου mustang καθημένη
τραβώντας προς τη Γέφυρα των Στεναγμών
για την αναγγελθείσα φωτογράφηση in the nude
ανάμεσα στο πλήθος το αδηφάγο που κρατούσε
τις βιντεοκάμερες σε πλήρη στύση.]

συνεχίζεται

Βασίλης Πολύζος, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου
Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια, Εριφύλη 1999

Κείμενο, τεριρέμ, ζωγραφιές © Βασίλης Πολύζος 1999, 2005

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΛΥΖΟΣ, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου

2011-06-25T12:06:00.004+03:00

ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΖΩΣΙΜΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ

[Σημείωση
Με εξαίρεση τις κακότεχνες παρεμβολές από το χέρι ανώνυμου
στιχοπλόκου, το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο από το βιβλίο
του W. Longevius Acta Sanctorum, Lipsiae 1645, τίτλος ΧΙV,
«Διήγησις Ζωσιμά ιερομονάχου του εν Άθωνι». Το μόνο σωζόμενο
αντίτυπο του βιβλίου αυτού φυλάσσεται στο Chapter House
του Καθεδρικού Ναού του Malisbury (Μώλσμπερυ), δίπλα στη
Magna Carta. Αποτελεί προϊόν κακής αντιγραφής το παραλλαγμένο
κείμενο που παρουσιάστηκε στα 1983 από τον Umberto Ecco
με αναφορά στο έργο του pseudo-Fabianus Scriptorum
Ecclesiasticorum Analecta, Roma 1750.]

2011-06-25T12:02:00.005+03:00

Εγένετο δε το θαυμάσιον τούτο Αλεξίου μοναρχούντος, έτει
χιλιοστώ και εκατοστώ και έκτω, ισταμένου του μηνός Ιουλίου,
ότε επεράτωσεν ο θεσπέσιος μελωδός Ιωάννης Κουζέλης
την περιώνυμον συγγραφήν: «Τέχνη Ψαλτική και Σημάδια
Ψαλτικά μετά πάσης Χειρονομίας και Συνθέσεως».
Και εις τέλος του ιερού εκείνου βιβλίου έγραψεν ο
Μουσικώτατος Μαγίστωρ πορφυρά γραφή, χρησάμενος
ζωμω σηπίας μεθ’ επτά βοτάνων μεμιγμένω, έγραψε,
λέγω, τας λέξεις ταύτας: «Τέλος και τω Θεώ Δόξα, ού
η Σοφία κατηύθυνε την χείρα μου ερμηνεύσαι τα
απόκρυφα της μουσικής σημεία και την ουσίαν αυτών».

2011-06-25T12:00:00.005+03:00

Τη δ’ επαύριον, δεκάτη του αυτού μηνός, ην αναπαυόμενος
ο ταπεινός δούλος του Υψίστου εν τω κήπω τω καλουμένω
των Χερουβικών, από διφθέρας ψάλλων τεριρέμια και έτερα
κρατήματα εις ήχον πρώτον, ουτωσί:

2011-06-25T11:44:00.006+03:00

[Σημείωση
Το «κράτημα» έχει μεταγραφεί κατά το αναλυτικό
σημειογραφικό σύστημα, που διαμορφώθηκε από τον
Χρύσανθο Προύσης, τον Χουρμούζιο Χαρτοφύλακα και
τον Γρηγόριο Λευΐτη στις αρχές του 19ου αιώνα.]

συνεχίζεται

Βασίλης Πολύζος, Διήγησις Ζωσιμά Ιερομονάχου
Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια, εκδ।Εριφύλη 1999

Κείμενο, τεριρέμ, ζωγραφιές © Βασίλης Πολύζος 1999, 2005

Οδός Μαγνήτων '58 (αναμνήσεις επαρχιακής πόλεως) / άγγελος στο δρόμο

2011-06-22T10:52:00.008+03:00

Οδός Μαγνήτων ’58
.................................................στη Φαίδρα
7

σήμερα σημαδέψαμε στον τοίχο
τ’ αρχέτυπα σύμβολα
περιστέρι ακροκέραμο φύλλo ελιάς
το λουλακί μιας πόρτας
το ζουζούνισμα της σφήκας
στ’ ανοιχτό σου παράθυρο

κάποιος έπαιζε πρωί πρωί
χαρούμενη ανοιξιάτικη βροχή
στο σαντούρι
έπειτα λύθηκε στο φως
βυθίστηκε στα χρώματα
αναδύθηκε με φτερά στους ώμους

άγγελος περνάει στο δρόμο
ραντίζει βούλες ροζ και πράσινες
στα φουστάνια των κοριτσιών
μυρώνει τα φιογκάκια τους
μα δε μπορεί ν’ αγγίξει
τα αινίγματά τους

είμαστε έτοιμοι
για την οικογενειακή φωτογραφία
περιμένουμε μόνο τη μικρή μας τη Μυρτώ
τη μέλλουσα γιαγιά μας
να κεντήσει ριζοβελονιά το πρώτο της στιχάκι
να προβάρει στον καθρέφτη
το πρώτο της φιλί
να φορέσει τ’ άσπρα σοσόνια της

σήμερα σημαδέψαμε
από το ποίημα
Οδός Μαγνήτων ’58
του Βασίλη Πολύζου
© 1962

άγγελος στο δρόμο
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2004

Σημείωση:
Το «Οδός Μαγνήτων ’58» είναι το μόνο ποίημα
που κράτησα μέχρι σήμερα εν ζωή από τη δεκαετία του ’60.
Είναι μια σπονδυλωτή σύνθεση από 8 ποιήματα γραμμένα
με φόντο (όχι ηθογραφικό, θέλω να πιστεύω) την πόλη του Βόλου
από τα μαθητικά μου χρόνια. Οι μόνες παρεμβάσεις σε σχέση
με το αρχικό κείμενο είναι το μονοτονικό, η αστιξία και η αλλαγή
του τίτλου (αρχικός τίτλος: μικρές πρωινές ήττες).
Εδώ το έβδομο κομμάτι αυτής της σύνθεσης.

Επιμορφωτικές Ρίμες: Η Κατάρα των Λα Βλακιδών / Αιμίλιος Οιδίπους

2011-06-19T10:24:00.007+03:00

εφτά επί Θήβας
του Βασίλη Πολύζου

ώρα εφτά
οϊμένα
ήρθαν στή Θήβα
με τα μαλλιά
λουσμένα
με αλισίβα

δέσαν σε στύλο
μπροστά στην πύλη
τον κυρ Αισχύλο
ποιητή πανάξιο
για βαθύ peeling
και liposuction

© Βασίλης Πολύζος 2003
ρίμες

Αιμίλιος Οιδίπους
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου
2011

Capitis Diminutio Maxima / προς ρωμαίους

2011-06-16T09:22:00.007+03:00

Capitis Diminutio Maxima

ας μην τα ρίχνουμε όλα στο φεγγάρι

κάποτε φυσάει άνεμος των τρελών
αποβροχάρης (ως ελέχθη)
και τότε ανοίγουν οι πυλώνες
στις παλαιές ξυλογραφίες
κι οι άγγελοι στις τέσσερεις γωνιές
σαλπίζουν ανεπιστρεπτί
το σιωπητήριο του φωτός

σ’ αυτό το δρόμο
το χαρτί είναι ψυχρό σα χιόνι
ξεχασμένο στη σιωπή του
μάταια προσπαθούμε να διαβάσουμε
τα κλειστά παντζούρια
τις ταμπέλες των μαγαζιών
με τα μισά τους γράμματα σβησμένα
τα προσωπεία στους τοίχους
άδεια από γέλιο ΄
ένα χέρι τεντωμένο στο γιατί

κάπου ακούγεται ένα βιολί
σκεπασμένο μ’ αγριόχορτα

θα περάσει λοιπόν ο ζητιάνος
που φόραγε γυαλιά συρμάτινα
κρατώντας ένα βιβλίο
με αποφόρια ποιημάτων

Βασίλης Πολύζος
Capitis Diminutio Maxima
από τη συλλογή προς ρωμαίους
© Βασίλης Πολύζος 2002-2003

Bertolt Brecht – Kurt Weill, Moon Over Alabama / Βασίλης Πολύζος, Seduction

2011-06-13T17:31:00.004+03:00

MOON OVER ALABAMA
Bertolt Brecht - Kurt Weill

From THE RISE AND FALL

OF THE CITY OF MAHAGONNY
(1930)

Στην Κατερίνα
Αιμ

Show us the way to the next whiskey bar
Don't ask why
For we must find the next whiskey bar
Or if we don't find the next whiskey bar
I tell you we must die
I tell you we must die
I tell you - I tell you - I tell you we must die

Oh Moon of Alabama
We now must say goodbye
We've lost our good old mama
And must have whiskey ... you know why

Oh Moon of Alabama
We now must say goodbye
We've lost our good old mama
And must have whiskey ... you know why

Show us the way to the next dollar
Don't ask why
For we must find the next little dollar
Or if we don't find the next little dollar
I tell you we must die
I tell you we must die
I tell you
I tell you
I tell you we must die

Oh Moon of Alabama
We now must say goodbye
We've lost our good old mama
And must have dollar or you know why

Oh Moon of Alabama
We now must say goodbye
We've lost our good old mama
And must have dollar or you know why

Oh show us the way to the next little girl
Oh don't ask why
For we must find the next little girl
Or if we don't find the next little girl
I tell you we must die
I tell you we must die
I tell you - I tell you
I tell you we must die

Oh moon of Alabama
It's time to say goodbye
We've lost our good old mama
We must have little girl or you know why

Oh moon of Alabama
It's time to say goodbye
We've lost our good old mama
We must have little girl or you know why

Bertolt Brecht - Kurt Weil
Moon over Alabama

1930

Seduction

μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου

2011

12+1 μοναχικά ποιήματα, rap / Emil is a mask

2011-06-11T10:59:00.010+03:00

rap

είμαι ένα
ακίνητο τρένο
τρέχουν δίπλα μου
ανώνυμα δέντρα
χωρίς
φυσική ιστορία
με τα χέρια κομμένα
στη ρίζα
τιτιβίζουν
συρμάτινα λόγια
από άλλους
για άλλους
ώρα δώδεκα
λέξεις
μηνύματα
χωρίς αντηλιά
flowing flowing
στην κλειστή πεδιάδα
στους λάκκους που χάραξαν
με διαβήτη οι πεσόντες
και στα θερμοκήπια
με τ’ αδέσποτα βρέφη
σε διάταξη μάχης
είμαι ένα
ακίνητο δέντρο
χωρίς
φυσική ιστορία
τρέχουν δίπλα μου
ανώνυμα τρένα
ώρα δώδεκα
λόγια συρμάτινα
λέξεις
μηνύματα
χωρίς αντηλιά
flowing flowing
στην κλειστή πεδιάδα

Βασίλης Πολύζος
rap
12+1 μοναχικά ποιήματα
ΕΡΙΦΥΛΗ 2005

Emil is a mask
μια ζωγραφιά
του Βασίλη Πολύζου
2011

Οδός Μαγνήτων '58 (αναμνήσεις επαρχιακής πόλεως) / Το Όραμα

2011-06-07T09:19:00.009+03:00

Οδός Μαγνήτων '58

3

ειρήνη πάσι

κατάχαμα στα σκαλοπάτια
του ιερού ναού της Αναλήψεως
οι διαπιστευμένοι διακονιάρηδες
παιανίζουν ρυθμικά
ω ξειν’ αγγέλλειν
ότι τήδε κείμεθα
ανάμεσά τους άγγελος
η Ευλαλία η μουγγή εκ γενετής
βγάζει κρυφά σε κάθε κυριελέησον
το ραγισμένο καθρεφτάκι από την τσέπη της
φτύνει και το γυαλίζει επίμονα
με το μανίκι
χαμογελά
κοιτάζει μέσα του έναν νάρκισσο
με σάπια δόντια

το πιο καλό μου, συλλογιέται
θα το φυλάξω για τον πρωτοσύγκελλο

σημειωτέον
όρθρου βαθέος πέρασε ο καταβρεχτήρας
του Δήμου
σκόρπισε σκοτωμένα ουράνια τόξα
στην άσφαλτο

όσο ανεβαίνει η ζέστη σήμερα
πετούν όλο και πιο βαριά τα περιστέρια

ειρήνη πάσι
από το ποίημα

Οδός Μαγνήτων '58
του Βασίλη Πολυζου

Το Όραμα
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2005

Ο Άνθρωπος από τη Διζιλάνδη / Η Κρεολή Σελήνη στο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης

2011-06-04T10:40:00.005+03:00

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος μιλάει για την "Κρεολή Σελήνη"

2011-06-01T20:37:00.007+03:00

Δημήτρης Παπαχρήστος:
Η ποίηση είναι μια ανατρεπτική πράξη

Από την παρουσίαση της ποιητικής συλλογής Κρεολή Σελήνη
του Βασίλη Πολύζου στη Στοά του Βιβλίου (28 Απριλίου 2011)
(Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ 30.5.11)

"Η ποίηση δεν είναι έξω από μας, δεν είναι έξω απ’ τη ζωή, δεν είναι κάτι
όμορφο για να περνάμε καλά, είναι η ίδια μας η ύπαρξη. Είναι βίωμα,
είναι ανάγκη, είναι η ίδια η ζωή, είναι έρωτας. Άρα από τη φύση της είναι
μια ανατρεπτική πράξη που την κάνει μεν μόνος του κάποιος, αλλά
ψάχνει να βρει τους ομοίους του. Όχι για να γίνουν όμοιοι, αλλά για να
κάνουν πράγματα μαζί. Το είπε ο μικρός Λωτρεαμόν κάποτε.

Θα ήθελα, Βασίλη, να σε ευχαριστήσω που με φώναξες. Δεν είμαι εκφωνητής του Πολυτεχνείου, είμαι ξεφωνητής πλέον. Θα μπορούσαμε να πούμε και για τα δικά μου έργα και για τη δική μου ποίηση και διάφορα άλλα πράγματα που κανείς εδώ μέσα δεν τα έχει διαβάσει, αλλά που τα διαβάζουν χιλιάδες άλλοι άνθρωποι. Δε με νοιάζει γι αυτό. Εκφωνητής του Πολυτεχνείου, γαμώ το μου! Καπέλο χοντρό στον ίδιο μου τον εαυτό.

Θα ήθελα να ταξιδέψουμε όμως με τις λέξεις σου και να υποφέρουμε και
να χαρούμε μ’ αυτές , ως να ήταν κύματα γλυκά, τρυφερά και αφρίζοντα
που κολυμπάμε μέσα τους. Γιατί έτσι ένιωσα, όταν διάβαζα όλες τις
ποιητικές σου συλλογές αλλά και αυτή την Κρεολή Σελήνη, που θα μιλήσω
λίγο παρακάτω. Ως να ήταν η αθωότητά μας η αθωότητα των προβάτων
και όχι ο λυγμός της σφαγής. ΄Ετσι αισθάνθηκα.

Ο Βασίλης Πολύζος, φίλοι μου, είναι το γκεσέμι που οδηγεί με το λόγο του
στην ελευθερία που σημαίνει ομορφιά και έρωτα. Τα υπόλοιπα τα
αφήνουμε για την πολιτική και την αποξεραμένη Κωπαΐδα. Ας παν να
κολυμπήσουν εκεί.

Ο ποιητικός λόγος του Βασίλη Πολύζου πασχίζει και πάσχει από τον αγώνα
και την αγωνία να εκφράσει και να εκφραστεί για να συναντήσει και να
συναντηθεί με συνυπάρχοντες τους ομοιοπαθούντες που έχουν στο
κατάρτι τους την ηδονή. Της κάθε στιγμής όμως. Γι αυτό και
ταλαιπωρούνται. Πλουτίζουν τη ζωή με όλα τα μικρά και τα μεγάλα.
Κι αν δεν μπορείς να τα διηγηθείς, είναι σα να μην την έζησες.

Κι αυτό βγαίνει μέσα από την ποίηση του Βασίλη Πολύζου. Οι σκέψεις
είναι κρυφές φωνές που εκφράζονται με έξοχο ποιητικό λόγο. Ο Βασίλης
Πολύζος είναι ποιητής. Ποιεί το ήθος, εκφράζει την αιμάτινη ελευθερία,
συνθέτει ποιητικά την κάθε μέρα.

Και η Κρεολή Σελήνη, χαμηλόφωνη, παίζει με τα σύννεφα, φανερώνεται
και κρύβεται, εικονογραφεί τα τοπία της ψυχής, όπως εύστοχα
επισημαίνεται από όλους εκείνους που πάσχουν από ύπαρξη. Ο Βασίλης
Πολύζος ταξιδεύει και μας ταξιδεύει, είναι ακταιωρός, είναι ακραιωρός
στο καράβι που δεν είναι κανενός. Δεν έχει σύνορα ο λόγος του. Με
αριστοτεχνικούς ελιγμούς και καταλυτικούς υπαινιγμούς των λέξεων
ανοίγει πόρτες και παράθυρα σπάζοντας όλες τις κλειδαριές που κρύβουν
και σημαίνουν, με όλα τα χρώματα και όλους τους κυματισμούς και
όλους τους συνδυασμούς, το ανείπωτο.

με τόσο απαλό
νανούρισμα χιονιού
αποκοιμήθηκαν
οι κύκνοι στη λίμνη

Σ’ ευχαριστώ τόσο πολύ γι αυτό που είπες.

Έτσι φανερώνεται το ΛΕΥΚΟ μέσα στην απαλότητα των σύννεφων
που γίνονται βαμβάκια και το απορροφούν. Στην υπέρτατη πτήση όμως.

Για να συνεχίσει με το ΠΡΑΣΙΝΟ ριζωμένο, κυματιστό πάνω στη γη.

κράτησα την ανάσα μου
όση ώρα στο φως
ο πευκώνας
έβλεπε όνειρα

Καθαρό οξυγόνο, ανάσες βαθιές, ζωής και θανάτου, μας δίνει ο Βασίλης
Πολύζος.

Τα ηλεκτρικά του ποιήματα γίνονται ψηφιακές αγωνίες. Αφήνονται απαλά
να μας συντροφεύουν και να μας κάνουν να υποκλιθούμε στο θαύμα
της ζωής

με το σουρούπωμα
βαραίνουν τα φτερά των γλάρων
βουτηγμένα
στο αίμα
του θνήσκοντος ηλίου

Το ΚΟΚΚΙΝΟ; Θεία κατάνυξη, ΄Ονειρο και ανάσταση. Ουτοπία και
επανάσταση.

Το ταξίδι και ο αγώνας έχουν την ίδια πηγή της χαράς και της ευτυχίας,
του φόβου και της αγωνίας, της δροσιάς που γίνεται ιδρώτας. Ο αγώνας
είναι από μόνος του πηγή ευτυχίας είτε κερδίσουμε είτε χάσουμε.
Ο Βασίλης Πολύζος, πριν φτάσει το τρένο στο σταθμό, έχει στα χείλη του
ένα ποίημα espresso στο φλιτζάνι του και το άρωμα της μικρής σερβιτόρας
απ΄το Αζερμπαϊτζάν, που μας μεθάει.

αυτά θα κρατήσω στο τέλος
τ’ απαραίτητα

αυτά τα πουλιά
δεν ταιριάζουν
στον τοίχο του σαλονιού

ώρα πρωινή
το φως αυτοκτονεί

Θα σε ψάξουν να σε βρούνε μεγάλοι ποιητές.

Δεν κρατάει τίποτε δικό του, το μοιράζεται μαζί μας, χαμογελάει, έτοιμος
να κάνει σκανταλιά με λέξεις που γαργαλάνε πριν γίνουν μαχαιριές που
χαράζουν το μάρμαρο, όντας τρυφερές για να εκφράσουν το όνειρο,

μια Κρεολή Σελήνη
κι ένα μπαλκόνι με τορνευτά κάγκελα
πάνω απ’ τη θάλασσα
όπου ρεμβάζει (ο Βασίλης Πολύζος)
την ανεκλάλητη ευτυχία των ψαριών

αναφωνώντας μέσα του, σιγανά και ταπεινά

διεμερίσαντο
το σώμα μου
ασελγείς πασχαλιές
παραδομένες
στις ιερουργίες
της άνοιξης

Αυτή που περιμένουμε.

Μια φωτεινή λιακάδα η ποίηση του Βασίλη Πολύζου. Οι λέξεις του και τα παιχνιδίσματά τους σαν ηλιαχτίδες εισχωρούν στις σκιές των δέντρων.
Και ως γνήσιος καλλιτέχνης δημιουργεί το κίνημα του δάσους, δίνοντας
ονόματα σε ό,τι κρύβει μέσα του και φιλιά κι αγάπη που γίνεται φως.

στον κήπο
ένα μωρό στην κούνια
σκεπασμένο με φύλλα
το πήρε η άνοιξη

θυμόμαστε μόνο
τα ζουζούνια
την άσπρη σκύλα
το αεράκι στα μαλλιά

ίσως ακόμη το δάσος
φωτεινό το Μάη
γεμάτο μικρές λέξεις
φιλιά

Σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ που με φώναξες".

Δημήτρης Παπαχρήστος
Στοά του Βιβλίου – 28 Απριλίου 2011

Φωτογραφίες από την παρουσίαση:
στη φωτο. κάτω (από αριστερά): Δημήτρης Παπαχρήστος, Μαρία Ροδοπούλου,
Κώστας Κρεμμύδας, Μηνάς Ταταλίδης, στο βήμα ο Βασίλης Πολύζος.

το χέρι πάνω απ' την πόλη / The Dream

2011-05-28T10:19:00.007+03:00

το τρίτο όνειρο

Κι όμως σ’ αυτό τον ύπνο
τ’ όνειρο ξεπέφτει τόσο εύκολα
στο βραχνά.
Γ. Σεφέρης, Θερινό ηλιοστάσι, Γ΄

Now, herald, are the dead
numb’red?
Shakespeare, King Henry the Fifth

άπλωσα το χέρι μου πάνω απ’ την πόλη
κι ανέβηκαν στήλες καπνού

ήταν η μέρα της αποδημίας
με τόσους άσους κρυμμένους στο μανίκι της
η χλεύη των παραθύρων
το δέντρο των ορνέων στη αυλή
μια αιμοδιψής λιβελούλα στα στάσιμα νερά
ως άγγελος αιχμάλωτος σε πυκνό φως

κάνει υγρασία είπε η Μυρτώ
τα μαλλιά μου έχουν σγουρύνει

και στο λιμάνι;
μόλις ξεμπάρκαραν καραβιές οι πεθαμένοι
με βήμα σπαστό στο ρυθμό της σφυρίχτρας
εν δυο εν δυο
οι φτέρνες τους σάπια μήλα
σε λίγο θα φτάσουν τα μάτια τους
σε χαρτί Α4
στην πόρτα μου
όπου καθεύδει
οικουρός όφις

είπες
αξιοθαύμαστη η εφευρετικότης του ανθρώπου
στα βασανιστήρια
τα παιδιά μας εκ κοιλίας womad
άμωμοι φλογοφάγοι
ξυλοπόδαροι
ζογκλέρ
ταυροκαθάπτες
εις ουδέν πταίσαντες
ελιθάσθησαν
επρίσθησαν
επειράσθησαν
εν φόνω μαχαίρας απέθανον

ήρθε αιφνίδια κι η καθαίρεση των πνευστών
στην κυριακάτικη εξέδρα
την ώρα που οι αμυγδαλιές επέμεναν
να παίζουν το γαμήλιο εμβατήριο
Φλεβάρη μήνα
ο στρατηγός Χειμώνας ξήλωσε
ένα ένα τα σιρίτια των μουσικών
τα κουμπιά των χιτωνίων τους
με την άκρη του ξίφους

αύριο χωρίς αναβολή
θα ξεκινήσω για το σταθμό
στο σύθαμπο
παίρνοντας μαζί μου
in memoriam
τα δόντια του πιστού μου σκύλου
και την παλιά φυσαρμόνικα hohner
τυλιγμένη σε κεροπάνι
κειμήλιο πατρογονικό
το ξύλο της φαγωμένο από το σάλιο
τριών γενεών
…………………………………….

το τρίτο όνειρο, ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από το βιβλίο αναμνήσεις προκάτ άνοιξης
εκδ. Εριφύλη 2006

The Dream, μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2008

Ο Αιμίλιος στη Market Street

2011-05-24T08:43:00.006+03:00

MARKET STREET

άνθη μονόφθαλμα
one eyed gods
κύκλωπες
leprechauns
δεν έχουν τίποτε ν’ αποκαλύψουν
μετά την έξοδο της μυθολογίας

στην έρημη ακτή του st andrews
αγάπησα τις ώριμες κυρίες κρυμμένες στα βρύα
ανέγγιχτες από χέρι φαρμακοποιού
λείες σαν αβγά στρουθοκαμήλου
με στίγματα πράσινα με βούλες αιμάτινες
στη φλούδα τους

κι αυτά τα μαύρα πουλιά
οι φωνές τους γεμάτες σύννεφα
χάνονταν πέρα από το τέλος του ορίζοντα
πίσω απ’ τα κάστρα του χειμώνα
με απρόοπτα ζικζάκ

μια προσευχή ανά οκτάωρο
κοιτώντας προς την Ανατολή
κοιτώντας προς τους παλιούς νερόμυλους
που αλέθανε τον ήλιο και τις αγελάδες του
και ιδού
θα βγουν καταμεσής στη Market Street
πάνω σε έλκηθρα
οι νεράιδες των παραμυθιών μου
κι ανάμεσά τους ο ουρανός φορώντας μπλέιζερ
με ολόχρυσα κουμπιά

Βασίλης Πολύζος, Market Street
από Το Ταξίδι του Αιμίλιου στην Έρημη Χώρα
εκδ. Εριφύλη 2008

Ο Αιμίλιος στη Market Street
μια ζωγραφιά του Βασίλη Πολύζου 2011

Οδός Μαγνήτων '58 (αναμνήσεις επαρχιακής πόλεως) / φυσάει βοριάς, φυσάει θρακιάς

2011-05-21T13:33:00.003+03:00

Οδός Μαγνήτων '58
(8)

αύριο ξημερώνει επέτειος μνήμης
για τη μυρουδιά του τζακιού στον αέρα
για το χιόνι που έτριζε κάτω απ’ τις γαλότσες
τα μεγάφωνα θα μεταδώσουν
το γενικό βήχα της πόλης
ο ουρανός μας κάπνιζε πολύ
άρπαξε βαρύ κρυολόγημα
τώρα σκίζονται τα σωθικά του
θα του κάνουμε κοφτές βεντούζες
να τραβήξουμε το κακό αίμα
μπορεί και να τον αφήσουμε λίγο να παίξει
με κουρδιστά αλογάκια
όπως συνήθιζε στα παιδικά του χρόνια

αύριο ξημερώνει
από το ποίημα Οδός Μαγνήτων '58
του Βασίλη Πολύζου

φυσάει βοριάς, φυσάει θρακιάς
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011

ANUS DOMINAE / γυναίκες πίσω από τζάμι

2011-05-18T09:29:00.009+03:00

ANUS DOMINAE

γυμνές
ασκήσεις ύφους
πίσω απó το παρμπρίζ
πάνω τους αρχιπέλαγος τα σύννεφα

χαϊδεύουν
ένα φαλλικό λαγοπόδαρο
για γούρι

μπορεί να γίνουν δάσος
για μισή ώρα
μπορεί να γίνουν
ένα κοπάδι πουλιά
μπορεί να χαράξουν
σε γραμμική Α΄ διαλογής
το γράμμα V
Valkyrie
Vagina
Vulva
V
O
R
T
E
X

ANUS DOMINAE

ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από τη συλλογή Κρεολή Σελήνη

εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ 2010

γυναίκες πίσω από τζάμι
εικαστικό του Βασίλη Πολύζου 2011

θάλασσα ώρα δώδεκα, ακουαρέλα / ομπρέλα από πυκνό μετάξι

2011-05-15T15:32:00.004+03:00

.................................αφιέρωση

ομπρέλα από πυκνό μετάξι
κρατάει αχνό τον ήλιο επάνω μας

κι η σκοτεινή της γύμνια in repose
στην ηδονή της γλώσσας

σμίγοντας με τη θάλασσα

ομπρέλα από πυκνό μετάξι
ένα ποίημα του Βασίλη Πολύζου
από την Κρεολή Σελήνη
εκδ.Απόπειρα 2010

θάλασσα ώρα 12
αφιέρωση
ακουαρέλα του Βασίλη Πολύζου 2011